به خورشید سلام می‌کنم

شمعدانی

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Sat, 21 Nov 2009 07:26:00 +0000

با دست‏های نور
پنجره‏های خالی را باز می‏کنم
پشت هر پنجره پرنده‏ای آواز می‏خواند
و شمعدانی‏ها گل‏های سرخ می‏دهند.
پای هر پنجره دوره‏گردی هست
و دخترکی که با موهای آشفته
بادکنکی می‏خرد
زنی با کودکی در آغوشش می‏گذرد...

شمعدانی‏ها را با دست‏های مادربزرگ آب می‏دهم
بادکنک‏ها از دست دخترکان رها می‏شوند
کودکان جیغ می‏کشند
سراسیمه پنجره‏های خالی را می‏بندم
آب دادن شمعدانی کار من نبود.

جای درست

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Wed, 11 Nov 2009 11:38:00 +0000

مرکز ثقل جهانم من
پا که زمین می‏کوبم، دریا طوفانی می‏شود
چشم که می‏گردانم، تصادف می‏شود
بعید نیست بزرگراه بند بیاید
می‏خندم، آسمان شهاب باران می‏شود
...

جای درست ایستاده‏ام
مرکز ثقل جهانم من.

مرد بی‌سر

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Sun, 08 Nov 2009 07:34:00 +0000

مردی که سر نداشت، همه‏ی تن‏اش تن بود
دست دور گردن‏اش حلقه نمی‏شد
سر اما روی سینه‏اش آرام می‏گرفت
روی دو پا راه می‏رفت
دست‏هایی به کوچکی بال‏های قناری داشت
به کفایت دود شدن سیگاری لای انگشت‏هایش

مردی که سر نداشت
خودش را روی سنگفرش می‏انداخت
زیر چکمه‏ی سربازان
پیش روی تانک‏ها
و کسی صدای فریادش را نمی‏شنید

من عاشق مرد بی‏سر بودم
اما چشم نداشت،
نمی‏دید.

ماهی

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Fri, 06 Nov 2009 08:40:00 +0000

جست می‏زنم توی تور
صید امروزت، تنها من نیستم
در کاسه‏ی دستانت بی‏تابم
تنم داغ می‏شود
آب را ذره ذره می‏چشانی‏ام
بی‏هوش و حال
به عمق آب پرت می‏شوم
قایق‏ات را دنبال می‏کنم
دور می‏شوی
نمی‏رسم

چند هفته بعد...
دوباره با قایق‏ات می‏رسی
می‏خزم میان تور
صید روزت، تنها من نیستم.

نگاه

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Fri, 06 Nov 2009 08:29:00 +0000

مو
لای سینه‏بند تمام زنان گیر می‏کند
پستان‏هایشان را قلقلک می‏دهد
می‏خندند.

پستان‏های زیبایت را عریان کن
من
فقط نگاه می‏کنم.

یاد

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Fri, 23 Oct 2009 18:00:00 +0000

چطور می‏شود
زندگی شیرین گذشته را بازشناخت؟
شاید در نقش‏های کف دستم
پیدا باشد

در این خطوط و چین‏هایی
که وقتی مشتمان را
بر هیچ می‏بندیم
حفظشان می‏کنیم.

شعر از: راینر ماریا ریلکه
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

نوازش

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Mon, 19 Oct 2009 15:55:00 +0000

در حسرت دوست
تمام شب بیدارم،
نوازشی کوتاه
بر آسمان درخشان می‏گذرد.

اینگونه است جهان
نیرویی اولیه
مادر را
عاشق تمام آنچه از دست داده می‏کند.

شعر از: راینر ماریا ریلکه
ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

پنجره

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Thu, 01 Oct 2009 09:47:00 +0000

روزی دوبار سراغ پنجره می‏روم
صبح‏ها که بازش می‏کنم
شب‏ها که می‏بندمش

شمعدانی پیر ولی از حق‏اش نمی‏گذرد
حساب رفت و آمد تمام همسایه‏ها را دارد.

شاید گاهی

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Mon, 21 Sep 2009 14:07:00 +0000

زبانم را بریده‏اند
به جرم اینکه گفته‏ام          دوستت دارم
روی تنم داغ داغ          رد بوسه‏هایت را سوزانده‏اند
استخوان پاهایم را شکسته‏اند

چشم‏هایم را هنوز کور نکرده‏اند
که در بیداری رویایی از تو نبینم
گوش‏هایم را کر نکرده‏اند          که نحس‏هایشان را بشنوم
دست‏هایم را اسیدسوز نکرده‏اند          که به کارشان بگیرند

با غنیمت دست‏هایم می‏نویسم
با غنیمت چشم‏هایم می‏بینم
با غنیمت گوش‏هایم می‏شنوم

گاهی          شاید گاهی          فرصتی باشد برای دوست داشتن.

قاپوق

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Thu, 27 Aug 2009 04:22:00 +0000

مدت‏ها به قاپوق* وصل بودم
و زن‏ها به تماشای رنج کشیدنم، می‏خندیدند.

مردها تکه‏های گل به دست گرفتند
و به سر و صورتم پاشیدند.

اشک در من بالا آمد، متلاطم، مثل طوفان،
و غرورم مرا به هق‏هق انداخت.

نگاهشان می‏کردم، گویی خواب می‏بینم
با ترس و وحشتی خشمگین و طولانی.

میدان باز بود و همه بودند،
زنان ساده لوحانه می‏خندیدند.

مردم با فریادهای احمقانه، میوه پرت می‏کردند،
سر و صدایشان را باد می‏رساند.

خشم و عصیان هجوم آورده بود.
به آرامی نفرت را می‏آموختم.

توهین‏ها تازیانه بود، تازیانه‏ی گزنه.
رهایم که کردند، پاره‏ای بودم.

پاره‏ای از دلخوشی باد بودم. از آن پس
خود را روبروی مرده‏ها می‏دیدم.

شعر از: رنه وی‏وین
ترجمه‏ی: نفیسه نواب‏پور

(*) نوعی آلت شکنجه‏ی قدیمی که سر و دست مجرم را از سوراخ کوچک تخته سنگی گذرانده و فشار می‏دادند.

خاتون من

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Fri, 14 Aug 2009 17:29:00 +0000

در قصر خویش آرمیده،
جایی که ماه، چون بستری از صدف می‏گسترد...
دهانش ممنوع است و تن‏اش تقدیس شده،
جز من، هیچ هستی دیگری شهامت نداشته در آغوشش بگیرد.

سیاهکان طناز به خدمتش زانو می‏زنند...
فرومایگان، با نگاه‏های تهدیدآمیزشان
چون آذرخشی سرخ می‏گذرند...
با خنده‏های سفید و حرکات شیرین...

خواجگکانی ناپسند‏اند
و زنی که دوستش می‏دارم، چشمانی همسان ندارد،
چشمانی دارد ژرف، به سان دریا، صحرا، آفتاب،
که عشق را در مغز استخوان‏ها به لرزه می‏افکند.

خشم چشم‏هایش گریه‏ی نفرت‏بار درد است...
دستاویزشان می‏شوم، بس که زیباست،
چنان دورم از آنها، همیشه، چنین نزدیک‏اند به من...
از گزش برگ گلی مجروح می‏شوند این چشم‏ها.

وارد قصر می‏شوم، فریبا به آب می‏غلتد،
سایه آرام، سکوت بی‏پایان،
بر فرشی به لطافت رستنی‏های بی‏همتا،
به نرمی می‏لغزد پاهای نگارم.

خاتون من با چشم‏های سیاهش، چون گذشته‏ها مرا انتظار می‏کشد.
یاسمین‏های پیچان، حسادت‏ها را می‏پوشانند...
حظ می‏کنم، انتخاب زیورهایش را می‏ستایم،
جانم بر انگشتری انگشتانش می‏پیچید.

نوازش‏هایمان، اشتیاق‏هایی بیدادگرند
بیم‏ها و خنده‏های یاس...
ملاحت فرومی‏بارد، مثل شب،
بوسه‏هایی خواهرانه، بعد از الحاق.

خنده‏کنان، چین دامنش را باز می‏کند...
تن بالغ‏اش را در نور می‏طلبم
در خوابگاهی ممتاز،
زیر سایه‏های امن سروها،
نزد خود می‏خوانم‏اش.

دروازه‌های خالی

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Mon, 03 Aug 2009 18:46:00 +0000

آه اگر تنهایی رنگ داشت
تمام دیوارهای شهر را به رنگش نقاشی می‏کردم
اگر پیکری داشت
تمام میدان‏ها را به تندیس‏اش می‏آراستم
اگر صدایی داشت، ترانه‏ها می‏ساختم.

تنهایی، من را به کوچه‏های خالی می‏برد
بچه‏ها آشفتگی کوچه‏ها را در دروازه‏های خالی شوت می‏کنند
کوچه‏های قلبم با سنگ‏های خالی فرش می‏شوند
کوچه‏های تو در تو به هیچ خیابانی نمی‏رسند
همه‏ی کوچه‏ها بن‏بست‏اند.

کاش بمبی در این کوچه‏ها منفجر می‏شد
یا تمام دیوارها سبز می‏شدند
و پلیس‏های بد با باتون‏هایشان می‏افتادند به جان دیوارها
کاش سرم گیج می‏رفت و می‏افتادم.

توپ بچه‏ها شوت می‏شود وسط خیابان
بچه‏ای می‏دود دنبال توپ
هیچ ماشین و موتوری نمی‏گذرد
بچه توپ را برمی‏دارد و برمی‏گردد
برگ سبزی از شاخه می‏افتد
لابلای سنگ‏فرش ریشه می‏کند
جوانه می‏زند.

از لابلای ماشین‏ها می‏گذرم
خیابان را رد می‏کنم
از تمام کارت‏های شناسایی‏ام کپی می‏گیرم
از لابلای ماشین‏ها برمی‏گردم
کپی‏ها را بین بچه‏ها تقسیم می‏کنم
توپشان را شوت می‏کنم
دروازه‏ی خالی را فتح می‏کنم
گل می‏زنم.

از جلوی خانه رد می‏شوم
دور می‏شوم
کنار جوی آب دراز می‏کشم
برگ سبزی از درخت می‏افتد
در دلم ریشه می‏کند
جوانه می‏زند
به زمین پرچ می‏شوم
بیدارم
دیگر هیچ وقت نمی‏خوابم.

شعرهای انقلابی می 68

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Sat, 25 Jul 2009 12:12:00 +0000

1
پاریس، هرگز
چون امشب سرخ نبوده.
در این سه روز
رویاها بر برانکاردها رفته‏اند
رویاهایی که مرا سرپا نگه می‏داشتند
و با انفجار نارنجک‏ها
نورافشان می‏شدند.

2
بابای خوبم
تو هرگز چیزی که من هستم نبوده‏ای
رنجم را بکاه!
گوشت، رواندازها...
در آتش می‏سوزم
شبیه آتش گرفتن سیگار.
باد
و گرسنگی،
مدام به من می‏گویند که آزادم.
آزادم از تو،
سرورم.

3
رفیق،
از من می‏پرسی که چرا سنگر می‌سازیم
به تو جواب می‏ﺩهم، رفیق:
مرگ چون قطاری از خیابان‏ها می‏گذرد
در هر تقاطع
هزارها سایه از مرگ ما را می‏پایند.
نامشان:
پول
اتم
سیاست
استثمار
بردگی
بی‏عدالتی.
نشانشان چماق است
نیرویی که ما را از هم می‏پاشد.
سنگر ما، فریاد اعتراض ماست
جنگ ما، نبرد روز است با شب
آزادی به کار نوشتن جهد ماست
بیا رفیق،
به سنگرهای ما ملحق شو
خورشید در دستان ما می‏درخشد.

شاعران: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

شکایت زمین

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Tue, 07 Jul 2009 15:44:00 +0000

فریادی در برف
تک صدایی
جای هزارها فریاد
هزار گلوی یخ زده
طوفان‏های عریان
میلیون‏ها هق‏هق انباشته در توده‏های یخ
استدعای زمین است که باری از دوشش برداریم

زمین شاکی‏ست

طوفان گذشته
آهن، آتش و لای به تمامی سوخته
بوی ماندگار خاکستر
شال مه بر فراز مزارع گندم
خوشه‏های سیاه،
بذرهای آذرین.

شعر از: ژولین دلمر
ترجمه‏ی: نفیسه نواب‏پور

عضو هیچ حزبی نیستم

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Wed, 24 Jun 2009 12:42:00 +0000

عضو هیچ حزبی نیستم.
بیست ساله‏ام.
دندان درد دارم.
سر درد دارم.
باتون خورده به سرم،
زیاد.
دیشب
دو یا سه روزنامه‏ی انگلیسی خواندم
اثر جوهرهای خشکیده‏ی دژخیمان بود
روی تن زیر بیست‏ساله‏ها.
روی پیپم
پرچم سرخ می‏زنم،
در راه پله
پرچم سیاه.
فلسفه‏ی مارکوس خوانده‏ام.
کوهن-بندیت شنیده‏ام،
حرف‏های دوگول،
حرف‏های حزبی‏ها،
حزب‏ها.
در تجمع روبروی سفارت فرانسه شرکت کردم
از پلیس کتک خوردم،
خوب نبود، شرارت‏بار بود.
کمدی کروکودیل‏ها
نمی‏خواست من از جا بجنبم
اسپانیا نروم، پرتقال نروم، یونان نروم.
من امروز ممنوع‏الورودم به فرانسه
به همه‏ی کشورها می‏روم
اما نه برای گند زدن.
خودم یک بمب بزرگ ساخته‏ام
که فتیله دارد و آتش زن
منتظرم که برگردم پاریس
تا در کاخ الیزه منفجرش کنم.

شاعر: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

سنگر

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Sun, 21 Jun 2009 18:52:00 +0000

آتشبار است
مغز استخوان‏هایم،
گلوبند زخم‏هایم،
رویاهای خون‏آلودم.

خود را به میانه‏ی میدان می‏اندازد
و سنگری از گوشت و استخوان خود می‏سازد.

شاعر: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

روزهای می 1968

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Sat, 20 Jun 2009 18:30:00 +0000

سلاحی ندارم، جز این قانونی که نمی‏خواهم به آن تن دهم،
که فراموش کرده خیابان خانه‏ی من است
سلاحی ندارم، جز زندگی‏ام که در هم کوفته شد
و مالامال از چهره‏ی قربانیان است
سلاحی ندارم جز چشم‏های اشکبارم،
در شب‏های سرد ماه می،
زیر فشار قوانین.
بین دیوارها سرگشته‏ام و دور خود می‏گردم،
شعارهای کهنه می‏گویند: زمین حق شماست
صدا لهیده‏ام می‏کند
حنجره‏ام به درد آغشته اما آتش‏بار است
زاده‏ی این تیرگی‏ام
از نهایت قلبم
آزادی را به فریاد می‏خوانم.

شاعر: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

دلیل بودن

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Thu, 11 Jun 2009 08:50:00 +0000

می‏بینم، می‏شنوم، می‏گویم
بخاطر کورها می‏بینم
بخاطر کرها می‏شنوم
بخاطر لال‏ها می‏گویم
دنیا تجسم می‌یابد
-کر، لال، کور-
جایی می‌جویم برای رفتن
جایی برای ماندن.

شعر از: کلود سورنه
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

درمورد ییلماز گونی

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Thu, 04 Jun 2009 12:43:00 +0000

ییلماز گونی نخستین نامی است که همیشه هنگام صحبت از سینمای ترک و کرد مطرح می‏شود. سرنوشت درخشان این پسر ساده‌ی روستایی کرد مهاجر با تاریخ سینمای کشورش آمیخته است. علاقه‌ی او به سینما به دوران نوجوانی‏اش برمی‏گردد که سینمای سیارش را به میان چادرنشین‌ها می‏برد. به این ترتیب او توانایی تصاویر و سلیقه‌ی عمومی مردم را کشف کرد. ییلماز گونی با چهره‌ای آفتاب سوخته و منشی والا بخاطر قدرت بازی و شناخت علایق مردم، خیلی زود با لقب «شاه زشت» در سینمای ترک مشهور شد. او دهه‌ی ۱۹۶۰ را به تهیه‌ی فیلم‌های مستندی از تحولات اجتماعی ترکیه گذراند. با «سئیت هان» در سال ۱۹۶۸ که داستان عشقی ناگوار یک کرد است و «گرگ‌های گرسنه» در سال ۱۹۶۹، تحولی را در سینمای ترک ایجاد می‏کند. فیلم «امید» در سال ۱۹۷۰ او را با استعدادهایش به سینماگران اروپایی شناساند. فیلم‌های او را آثاری نئورئالیسم می‏ﺩانند که جهان روستایی با گروه‌های کوچک مردمی وابسته به شغل‌های ناپایدار و محکوم نظام سرمایه‌داری، درهم‌شکسته و خشن را برای اولین بار بر پرده‌های سینمای کردستان بردند. موفقیت‏های اجتماعی فیلم‌های ییلماز گونی و حمایت کردها و دانشجویان از او چنان دولت را نگران کرد که پس از کودتای نظامی ۱۹۷۰ او را به اتهام تبلیغ کمونیسم و سپاراتیسم به دوازده سال زندان محکوم کردند. او در زندان نیز به نوشتن فیلم‌نامه و به روی صحنه بردنشان با کمک دستیاران خارج از زندان‏اش ادامه داد. «رمه» و «یول» شاهکارهای پس از زندان وی هستند که نگاهی شکسپیری بر ظلم نظام سیاسی، کهنه گرایی احتماعی و وضعیت زنان جامعه‏ی کرد و ترک دارند. او در سال ۱۹۸۰ به خاطر نوشته‌ها و فیلم‌هایش به بیش از صدسال زندان و ممنوعیت ادامه‏ی کار هنری محکوم شد، اما پس از چندین‌بار تلاش در پاییز ۱۹۸۱ از راه دریا به فرانسه فرار کرد و همانجا پناهنده شد. در بهار ۱۹۸۲ فیلم «یول» نخل طلایی جشنواره‏ی فیلم کن را با فیلمی از «کوستا گاوراس» شریک ‌شد.

مجله‏ی «میدل ایست» مصاحبه‏ی زیر را در ژانویه‌ی ۱۹۸۳ چاپ کرده است که در خلال آن می‌توان بیشتر به زندگی و طرز فکر این سینماگر بزرگ پی برد.

«سوال: فیلم‌های گذشته‌تان را چطور ارزیابی می‌کنید؟
ییلماز گونی: هم‌چون تمام کارگردان‌های ترک و کرد در مسیرم با ظلم‌های طبیعی نظام حاکم روبرو شده‌ام. در طول تمام دوره‌ی زندگی سینمایی‌ام بارها روش‌های متفاوت برای بیان اندیشه‌هایم را امتحان کرده‌ام و باید با صداقت اعتراف کنم که تا امروز هیچ کدام از آثارم آنچه را که خواسته‌ام، به طور کامل بیان نکرده‌اند؛ نه در شکل و نه در محتوا. تمام این آثار راه‌ حل‌هایی هستند برای رسیدن به صلح. «رمه» در واقع داستان مردم کرد است اما من نتوانستم از زبان کردی در این فیلم استفاده کنم. اگر از زبان کردی استفاده کرده بودم همه‌ی همکارانم به زندان می‌افتادند. فیلم «یول» را موفق نشدم به کردی صحیح دوبله کنم و درعوض سعی کردم این نقص را با موزیک اصلاح کنم.

سوال: از آنجا که شخصیت‌های اصلی فیلم‌های شما کرد هستند و فضای اصلی آن‌ها کردستان است، چطور می‌توانید این فیلم‌ها را خارج از کشورتان بسازید؟
ییلماز گونی: اینجا ما با مشکل دیگری روبرو هستیم و آن اینکه در عمل فقط یک هنرپیشه‌ی حرفه‌ای داریم: «تونسل کورتیز» که نقش پدر در فیلم «رمه» را بازی می‌کند. بقیه همه غیرحرفه‌ای‌هایی هستند که هرگز در فیلمی بازی نکرده‌اند. آوردن هنرپیشه‌های حرفه‌ای از ترکیه غیرممکن است… و آنهایی که در اروپا هستند جرات نمی‌کنند در فیلم‌های من بازی کنند. آنها حتی قبول نمی‌کنند که با من حرف بزنند.

سوال: چطور ممکن است بازیگران ترک نخواهند برای کارگردانی که «نخل طلایی» برده بازی کنند؟
ییلماز گونی: آن‌هایی که در دوره‌های صلح سرودهای انقلابی می‌خوانند، در زمان‌های بحرانی ترجیح می‌دهند خودشان را مخفی کنند. بگذریم. من یک فیلم‌ساز ترکیه‌ای هستم اما یک همکار حرفه‌ای ندارم.

سوال: شما به مشکلات فنی که در فیلمبرداری خارج از کشورتان با آن‌ها روبرو شده‌اید اشاره کردید، اما مشکل اصلی اینجاست که وقتی ارتباط شما با ترکیه قطع است، چطور خلق می‌کنید؟
ییلماز گونی:‌ موضوع فیلم بعدی من زندان است. آنجا من ظلمت و اندوه را تصویر خواهم کرد. این چیزها احتیاجی به چشم‌انداز ندارند.

سوال: چرا زندان؟
ییلماز گونی: به دو دلیل. اول اینکه این بهترین موضوعی‏ست که به موقعیت فعلی ترکیه مربوط است و دوم اینکه من دوباره حاضر به فیلمبرداری در فضاهای اروپایی نیستم.

سوال: در واقع شما یک سینماگر ترک هستید که بیشتر از هر چیز آدم‌ها و طبیعت کشورش را توصیف می‌کند. اما فیلم‌های شما را هموطنانتان نمی‌بینند و حالا شما بخاطر تبعید از این مردم و این طبیعت دور افتاده‌اید. این مشکل را چطور حل می‌کنید؟
ییلماز گونی: ما قطعن راه نشان دادن این فیلم‌ها را به مردم خودمان پیدا خواهیم کرد. اما نمی‌دانم به شما بگویم چطور. بعد از این فیلم درمورد زندان دیگر قرار نیست فیلمی در فضای مصنوعی درمورد کردستان بسازم.

سوال: چه وقت فهمیدید که کرد هستید؟
ییلماز گونی: درواقع من یک کرد واقعی‌ام. مادرم کرد و پدرم یک کرد زازا بود. دوران کودکی‌ام، تا پانزده سالگی در خانه کردی حرف می‌زدیم. بعد من از خانواده جدا شدم. خانواده‌ای که بسیار به شناختم از خودم آسیب رساند. در تمام این مدت در گوشم می‌خواندند که کردستان و زبان کردی دیگر وجود ندارد. من اما حرف زدن‌ها و آوازخواندن‌های کردی را می‌شنیدم. می‌دیدم که کردها در موقعیت بسیار دشواری هستند. اصلیت پدرم از «سیورک» است که من تا شانزده سالگی آنجا را ندیده بودم. همانجا توانستم به رنج‌های یک خانواده‌ی بی‌ریشه پی ببرم. پدر و مادرم مدام می‌گفتند که «شماها از ریشه‌هایتان بریده‏اید»… و در ۳۴ سالگی توانستم سرزمین مادرم، «"مووچ» را ببینم. او اهل قبیله‌ی «جیبران» است که اساس داستان «رمه» سرگذشت این قبیله‌ی چادرنشین است.

سوال: کردستان در فیلم بعدی شما چه جایگاهی خواهد داشت؟
ییلماز گونی: موقعیت کرد یک موقعیت بسیار مشکل است؛ نه فقط در ترکیه، حتی در عراق و ایران. یک روز می‌خواهم فیلمی بسازم در ارتباط با داستان تلاش یک فرد برای متولد یا دوباره متولد شدن. فاصله‌ی مردم کرد از یکدیگر باید از چشم‌اندازهای مختلف مطرح شود. مطرح کردن این مشکل به صورت کاملاً بی‌طرف بسیار مشکل است. چنین داستانی نیز فقط سرشار از پیروزی‌ها نیست، بلکه شکست‌ها، اشتباه‌ها و فریب‌ها را نیز نشان خواهد داد.

سوال: شما به خاطر کارتان در فرانسه اقامت می‌کنید؟
ییلماز گونی: من با یک مجوز خاص، فقط برای فیلمبرداری این فیلم در فرانسه مانده‌ام. به من اجازه‌ی اقامت در زمان تهیه‌ی فیلم داده‌اند. بعد از این را نمی دانم. حالا نمی‌خواهم از آینده صحبت کنم.»

ییلماز گونی سرانجام در سپتامبر ۱۹۸۴ در پاریس، در سن ۴۷ سالگی، در اوج شهرت و به دلیل بیماری کهنه‌ای یادگار از زمان زندان مرد. یک روزنامه‌ی ترک خبر فقدان وی را چنین اعلام کرد: فیلم تمام شد!

من و انتخابات

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Mon, 01 Jun 2009 09:32:00 +0000

هنوز میان رای دادن و رای ندادن و خاصه به کی رای دادن گیرم. خب هنوز وقت هست برای تحقیق. گیرودارهای خودم را با خودم می‏نویسم.

رای دادن: یک وقتی بحث می‏کردم بر سر اینکه باید رای بدهیم و فرقی نمی‏کند به کی. مهم این است که بار پیش با ناامیدی پیش خودمان تکرار کردیم «دیگی که واسه ما نجوشه، کله‏ی سگ بجوشه» بعد، چهار سال خفت کشیدیم. کسی می‏گفت احمدی‏نژاد هیچ هم بد به من نکرد، تازه حقوق بازنشستگی پدرم بیشتر هم شد. با هرکسی نمی‏شود بحث کرد. من را از جنس آدمیزاد نمی‏دانند وقتی می‏گویم آبرویم می‏رود وقتی رییس جمهور مملکتم یکهو تصمیم می‏گیرد تغییر ساعت رسمی نداشته باشیم. وقتی کسی از من می‏پرسد چرا و من هیچ جواب درستی برایش پیدا نمی‏کنم، واقعن آبرویم می‏رود. فکر می‏کنم که خب، بالاخره هرچقدر هم که نظام انتخاباتی فاسد باشد، برای جابجا کردن ارقام حد وجود دارد. مردم می‏توانند خیلی بالاتر از حد بروند. من به قدرت مردم اعتقاد دارم.

رای ندادن: یک وقتی با خودم فکر می‏کنم اصلن چرا باید رای بدهم به نامزدهایی که هیچ کدام را نمی‏شناسم و تازه هرچقدر بشناسم موافقشان نمی‏شوم. با خودم فکر می‏کنم کدام یک می‏توانند برای من فضایی بسازند که بتوانم تابستان را بدون مانتو و روسری در شهر بگردم که گرما نخورم؟ فکر می‏کنم اگر قرار باشد حجاب اسلامی داشته باشم که چه فرقی می‏کند کمی سخت‏تر یا کمی ساده‏تر. قرار اگر به پوشیدن مانتو باشد که چه فرقی می‏کند قدش ده سانت بلندتر باشد یا کوتاه‏تر؟ این را نمونه می‏گویم کنار باقی مسایل بی‏شماری که هست. بخصوص که زن هستم و مشکلاتی کاملن متفاوت با مردان دارم.

تبلیغات: همیشه تبلیغات اثر منفی بر من می‏گذارد. بخصوص تبلیغاتی که بتواند با وعده و حرف عده‏ی زیادی را همراه خود کند. حرف‏های زیبا من را به زیبا بودن زندگی مجاب نمی‏کنند. بخصوص حرف‏هایی که عملی نیستند یا دروغ و فریب در خود دارند بیشتر از اینکه جذبم کنند، دورم می‏کنند. بعلاوه از اعمال خشونت بیزارم. چطور می‏توانم خودم را همپای گروهی بدانم که بخاطر حمایت از نامزد مورد احترامشان به دیگران هجوم می‏آورند؟ یک وقتی تصویر هجوم مردم را همراه شخص محبوبشان از تلویزیون می‏دیدیم که چطور همه داشتند بین جمعیت له می‏شدند. کسی می‏گفت با این آدمی که حمایتش می‏کنند اینطور رفتار می‏کنند، وای بحال رقبا و مخالفین. گذشته از این پیش می‏آید که تبلیغات را به زور در حلق آدم فرو می‏کنند یا در حد افراطی به طرفداری از کسی تظاهر می‏کنن. مثلن روی تابلوهای تبلیغاتی ببینید که چطور به گروه رقیب بد می‏گویند. کسی که راضی به حمایت چنین حامیانی باشد چطور می‏تواند در نظرم محترم بماند؟

همرنگ جماعت: گاه دچار این توهم می‏شوم که مردم را متحد دوست دارم. با خودم فکر می‏کنم که شاید خلق حماسه خشنودم می‏کند. یک وقتی فکر می‏کردم که مبادا اگر با شور و هیجانی که در دفاع از موسوی می‏جوشد همراه نشوم، خیانت به جمع کرده باشم. اما خوشبختانه اعتقاد به اندیشه‏ی مستقل راه توهم را می‏بندد. کی گفته که بهتر است همه هم‏رای باشند؟ چشم بستن روی واقعیت‏ها قطعن خیانتی سنگین‏تر است از توجه به اختلاف‏ها. می‏بینم در تقابل اندیشه‏ها چطور می‏شود تکه‏های تاریک را کشف کرد. آدم وقتی نظرهای مخالف را بشنود یا به اشتباهش پی می‏برد و یا در عزمش راسخ‏تر می‏شود. نباید ساز مخالف زد، گوسفند بودن هم اما چندان دلچسب نیست.

قطعن این نوشته‌ها کامل نیستند، اما دلمشغولی این روزهای من‌اند.

فیس‏بوک

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Mon, 25 May 2009 07:29:00 +0000

ذوق زده‏ی پیدا کردن یه دوست توی فیس‏بوک بودیم که یکهو دسترسی با سایت غیر مجاز شد. اینو دیگه چرا فیلتر کردن؟ فکر کردم تا حالا هم به نظرم عجیب بود که چطور هنوز فیس‏بوک فیلتر نشده. بالاخره شد. فکر کردم خب اینم بالاخره ازمون گرفتن. به فکر اونایی افتادم که توی خونه هزار جور برای استفاده از میسنجر و اینجور چیزا فیلتر می‏شن. فکر کردم اگه توی خونه هم کسی برای آدم فیلتر نسازه، اینجوری جلوی آدمو می‏گیرن.
از فیلتر شکن استفاده نمی‏کنم. آخه من که کار خاصی ندارم. صبح اول وقت میام ایمیل‏ها رو با اوت‏لوک چک می‏کنم، صفحه‏‏ها رو با گوگل‏ریدر دنبال می‏کنم، پیغام‏ها رو توی فیس‏بوک دنبال می‏کنم و تموم. فوقش چیزی بخوام سرچ کنم هم اونقدر صفحه باز می‏شه که بسته بودن چندتاشون لطمه‏ای به کارم نزنه. دانشمندم فیلترشکنی که برای دانلود مقاله‏ها ازش استفاده می‏کنه رو امتحان کرد که جواب نمی‏داد. بعضی ژورنال‏های علمی هم آخه مجاز به حساب نمیان.
صبح روز بعد با پیغامی که چندتا لینک ورود به فیس‏بوک برام داشت به وجد اومدم. لینک‏ها خوب کار نمی‏کردن ولی تا عصر نکشید که همه چی حل شد. دیشب تا حدود سه صبح بیدار بودیم و فیلترشکن‏های مختلف رو امتحان می‏کردیم. یه چیز ساده و خوب نگه داشتم که استفاده کنم تا وقتی براش مشکلی پیش نیومده.
متاسفم بخاطر اینکه یکی دو روز سرگرم چنین ماجرایی شدیم. بخاطر انتخابات یا بخاطر هرچیز دیگه، همیشه وقت و انرژی مردم به بازی گرفته می‏شه. این چه جور مدیریته که ضرر به دیگران می‏زنه؟ عوض اینکه چیزی بهتر بشه، با سنگ زدن به مردم، با پا گذاشتن روی حقوق مردم، کشمکش‏ها رو پیش می‏برن.
دانشمندم با حالت بچه‏ای که شیطنت کرده باشه بهم گفت که با فیلترشکن‏های جدید چطور اعتبار دسترسی به ژورنال‏هاش رو چک کرده که شاید بتونه فرصت بیشتری برای دانلود مقاله‏هایی که بخواد به دست بیاره و البته نتیجه‏ی خوبی نگرفته. فکر کردم فیس‏بوک رو روی این آدم می‏بندند؟ فیلترها رو برای این آدم می‏ذارن؟ برفرض هم که کسی بخواد خودش رو از طریق اینترنت به باد بده، مگه ممکنه همه رو به بهشتی فرستاد که برای اثبات وجودش به فرضیه‏ها تکیه می‏کنیم؟

روایت

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Wed, 13 May 2009 18:30:00 +0000

چهارزانو نشسته بود کف حوض و میله‏ی فواره را بغل زده بود. نور ماه اطراف تنش می‏لغزید. آب زیر سینه‏اش آرام موج می‏خورد. زن پوزخندی زد و از نیم‏پله پایین رفت. یک پا را گذاشت لبه‏ی حوض و به شیر آب تکیه زد. گفت: «یه وقتی من عاشق یه مردی شدم که زن داشت. نفهمیدم چطور اتفاق افتاد، ولی عاشق بودم. بعد یه مدتی زنشو ول کرد، رفت یه زن دیگه گرفت. منم موندم علاف. حالا تو هم عاشق این دختره شدی که چی بشه؟ توقع داری فرار کنه باهات؟ اگه طلاق بگیره بره زن یکی دیگه بشه چی؟»
چیزی نگفت. حتی نگاه نکرد. زن قدم به آب گذاشت. نور ماه سرگردان شد. زیر بغلش را گرفت و در حالی که بلندش می‏کرد گفت: «بلند شو. آدم حق داره عاشق بشه، ولی احمق که نباید بشه. اینجا نشستی سرما می‏خوری میفتی، سه روز منو علاف می‏کنی. پاشو خیالم راحت بشه می‏خوام بخوابم».
سطح آب با تنش بلند شد و پایین ریخت. نور ماه تکه تکه شد و کوبیده شد به دیواره‏ها. آب با تن هردو کشیده شد و ریخت کف حیاط. زن گفت: «اینطوری نیا تو. لباساتو همین جا دربیار بنداز رو بند، می‏رم برات لباس میارم». رفت و لباس ﺁورد. با شورت ایستاده بود جلوی در و نگاه می‏کرد. می‏لرزید. زن گفت: «خواستی می‏تونی بیای تو تخت من بخوابی».
با تن یخ زده زیر پتو خزید. زن بهش جا داد و بغلش کرد. بین سینه و بازوهای زن مخفی شد. زن سرش را بوسید و نوازشش کرد. جسم خودش را به یاد آورد بین حجم بازوهای پدرش. به پژواک گفت: «عاشقی چیز خوبیه، ولی آدم نباید که به خودش آسیب بزنه. آدم عاشق همه چیزش مقدسه، حتی تنش».
بی‏قراری مثل بی‏قراری پرنده‏ای بود که از ترس اسارت بین دست‏ها بی‏حرکت شده باشد. پلک‏ها روی هم بند نمی‏شدند. نور ماه افتاده بود روی آب حوض و آرام می‏لغزید.

اغتشاش

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Thu, 07 May 2009 19:24:00 +0000

کن، فیکون،
پیدایشی بیدادگرانه،
نیستی، دکان قدیمی، نشانت را برافراز.

و تو گیتی خوش منظر
بس کهن، بس تازه،
آی دنیای ناشناخته،
در شکن‏های خونم، در چین دست‏هایم
بر آرامش لب‏هایم
جای خواهی گرفت،
نمودهایت را با زایش خواهم آلایید،
به شایستگی کاوشت خواهم کرد،
بخاطر خودت دوستت خواهم داشت.

هیچ نخواهم بود، کل خواهم بود
ساقه‏ی علفی، گذرایی، هوایی،
ابط‏الجوزا، صدایی –

نه، هیچ،
تهیا، و نگاه.

شعر از: ژرژ ریبمون-دیساین
ترجمه‏ی: نفیسه نواب‏پور

درباره‌ی پابلو پیکاسو (۱۸۸۱ – ۱۹۷۳)

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Wed, 29 Apr 2009 11:27:00 +0000

پابلو پیکاسو نقاش، مجسمه‌ساز، طراح، حکاک و سرامیک‌کار اسپانیایی، ‌مشهورترین هنرمند قرن بیستم و از هنرمندان بسیار فعال زمان خویش است که هرکسی در دنیا، بی‌اینکه واقعن او را بشناسد، دست‌کم یک‌بار در زندگی‌اش نام او را شنیده یا بر زبان آورده. پیکاسو در ۲۵ اکتبر۱۸۸۱در مالاگا، یکی از بنادر جنوب اسپانیا متولد ‌شد. پدرس استاد طراحی و معلم نقاشی مدرسه‌ی هنرهای زیبای بارسلون بود که پابلو در ۱۸۹۶ برای تحصیل به آنجا رفت. اولین اثر پیکاسو تابلوی بزرگ آکادمیک «علم و احسان» بود در سال ۱۸۹۷. او اوایل از نام خانوادگی پدرش «روییز بلاسکو» و بعدها از سال ۱۹۰۱، از نام خانوادگی مادرش «پیکاسو» برای امضای آثارش استفاده کرد.
او در این سال بهترین دوستش «کارلوس گاساگماس» را از دست داد و دوره‌ای غم‌انگیز در زندگی را آغاز کرد که به دلیل تسلط رنگ آبی بر کارهایش «دوره‌ی آبی» نام گرفته. در این دوره،او بیشتر از تم فقر و مرگ در کارهایش استفاده می‏کند و کورها، گداها، الکلی‌ها و روسپی‌ها را با بدن‌های کمی کشیده‌تر در تابلوهایش نشان می‌دهد.
پیکاسو از سال ۱۹۰۴ به پاریس رفت و کمی بعد با اولین همسرش «فرناند اولیویه» آشنا ‌شد. این زن اولین کسی‏ست که به عنوان یک دوست بسیار صمیمی بر روش کار نقاش اثر گذاشت و او را به یک دوره‌ی شاد کشاند. این دوره به دلیل تسلط رنگ‌های صورتی و قرمز بر تابلوها «دوره‌ی صورتی» خوانده می‌شود. پیکاسو در بیشتر آثار این دوره مثل «خانواده‌ی آکروبات‌ها» (۱۹۰۵) از دلقک‌ها و سیرک‌ها الهام می‌گیرد و به رنگ‌ها بیشتر از طرح‌ها اهمیت می‌دهد.
پیکاسو از سال 1906 دست از نقاشی واقع‌گرا (رئالیستی) که چهره‌ی ظاهری اشیا را نشان می‌دهد، کشید و تحت تاثیر هنرهای یونانی و آفریقایی چهره‌هایی نقاب‏دار نقاشی کرد. در این نقاشی‌ها، اشیا برای اینکه خود را از نقاط دید چندگانه به نمایش بگذارند خرد می‌شوند و در مسیرهای مختلف گسترش می‌یابند. به این شیوه‌ی نقاشی «کوبیسم» می‌گویند. این عنوان از کلمه‌ی «کوب» به معنی مکعب و به دلیل نشان دادن دو بعد یک شیء بر صفحه‌ی نقاشی گرفته شده است. بعنوان مثال در این سبک می‌توان یک نیم‌رخ را بر تمام‌رخ مشاهده کرد. تخته‌رنگ یک نقاش سبک کوبیسم معمولا به رنگ‌های اخرایی و خاکستری محدود می‌شود. در این سبک، سایه روشن‌های سنتی جای خود را به نقاشی‌های تک‌رنگی می‌دهند که عمق در آن‌ها با تیرگی و روشنی رنگ نشان داده می‌شود. تابلوی «دختران آوینیون» از مشهورترین آثار این سبک است که در سال ۱۹۰۷ نقاشی شده و آغازگر هنر مدرن است. در آن زمان این اثر زیانی برای هنر فرانسه دانسته شد و به همین دلیل تا سال 1۹۳۷ رو به دیواری در اعماق یک آتلیه ‌ماند، اما بعدها دنیای هنر را منقلب کرد.
از سال ۱۹۱۲، پیکاسو شروع به تقلید از کارهای «ژرژ براک» کرد که با چسباندن نشانه‌های مجازی هم‌چون کاغذهای چاپی یا نت‌های موسیقی بر روی بوم، خوانش تابلوهای نقاشی را ساده‌تر می‌کرد. اما او بعدها غرق در خلاقیت‌های خود، هرچه که به دست‌ش می‏رسید، هرچند غیر عادی، در آثارش وارد می‌کرد. تابلوی «طبیعت بی جان بر صندلی حصیری» در این سال اولین کاری‌ست که در نوع خود نقش موثری در تحول سبک کوبیسم داشت.
پیکاسو در سال 1916 در کنار «ژان کوکتو»، سینماگر مشهور، شیفته‌ی باله‌های روسی شد و برای اجرای دکورهای باله به یک شیوه‌ی کاملاً کلاسیک در نقاشی برگشت. او در ۱۹۱۸ با «اولگا کوکلووا»، بالرین روسی، ازدواج کرد و از او صاحب پسری به نام «پل» شد که تصاویر بسیاری از آن دو کشیده است.
پیکاسو از سال ۱۹۲۵ با شهامت بیشتری به نقاشی بدن‌های عریان پردخت و در این میان زن‌های بسیاری بر زندگی‌اش تاثیر گذاشتند. از جمله او در ۱۹۳۲ با «ماری-ترز والتر» آشنا شد که در ۱۹۳۵ دخترشان «مایا» را به دنیا آورد. در این سال‌ها اثر شاعرهای فراواقع‌گرا (سوررئالیست‌) بر کارهای پیکاسو غیرقابل انکار است. او نقاشی را رها کرد و با همکاری دوست اسپانیانیایی‌اش «ژولیو گونزالس» به مجسمه‌سازی پرداخت. اما کمی بعد، با الهام از «ماری-ترز» و «دورا مار» که هردو را بسیار دوست می‌داشت و از آن‌ها بعنوان مدل استفاده می‌کرد، دوباره به نقاشی روی آورد.

در سال 1936 اسپانیا دچار جنگ داخلی شد که بخاطر علاقه‏ی بسیار زیاد پیکاسو بر وطن‏اش، این جنگ اثر چشمگیری بر کارهای او گذاشت. به درخواست دولت اسپانیا در سال ۱۹۳۷ تابلوی بسیار معروف «گرنیکا» برای این جنگ خلق شد. پیکاسو در این تابلوی سیاه و سفید، ظلم‌ها و ترس‌ها را در بمباران شهر «گرنیکا» به تصویر کشیده است.
با شروع جنگ جهانی دوم رنگ‌ها در تابلوهای پیکاسو بسیار تیره ‌شدند و او نیز بیشتر به مجسمه‌سازی روی آورد. کارهای او در این دوره حدود ششصد مجسمه ارزیابی می‌شود که تحت تاثیر سبک کوبیسم هستند. او کارش را با ساخت چهره‌های زنانه از سفال و برنز آغاز کرد و بعدها از هر چیزی برای چسباندن، بریدن یا تغییر شکل دادن، به قصد تبدیل به یک اثر هنری استفاده کرد. بعنوان نمونه در مجسمه‌ی معروف «سر گاو نر» در ۱۹۴۲ از زین و فرمان دوچرخه استفاده شده و در اثر «دخترک در حال پریدن از طناب» در ۱۹۵۰ از زنبیل و قالب کیک استفاده شده است.
پیکاسو از سال ۱۹۴۹ همراه با همسر جدیدش «فرانسواز گیلو» به «والوری» در جنوب فرانسه رفت و از او صاحب دو فرزند به به نام‌های «کلود» و «پالوما» شد. او در آنجا بیشتر از چهارهزار قطعه مجسمه از خاک‌رس و سرامیک با الهام از هنرهای آفریقایی و یونانی ساخت. پیکاسو در سال ۱۹۳۵ از فرانسواز جدا شد و در همین ایام به‌خاطر شعرهایی که می‌نوشت با «پل الوار»، شاعر معروف فرانسوی آشنا ‌شد. در سال ۱۹۵۵ با «ژاکلین روک» به ویلای
مجللی در شهر «کن» رفت و در سالروز تولد نود سالگی‌اش با او ازدواج کرد. دو سال بعد، در سال ۱۹۷۳، پابلو پیکاسو در سن ۹۲ سالگی در شهر «موژن» از دنیا رفت.

(از آقای صادقی عزیز بخاطر تصویرها ممنونم)

شعر

navabpourn@gmail.com (Nafiseh) — Wed, 22 Apr 2009 15:46:00 +0000

شعر تلاشی‏ست برای بازنمایی یا بازنشانی هر آنچه که با کمک پایه‏های زبان محاوره تلاشی مبهم دارد در بیان فریادها، اشک‏ها، نوازش‏ها، بوسه‏ها، حسرت‏ها و هر چیز دیگری. شعر همچنین تلاشی‏ست برای بیان نیروی حیات مرده در اشیاء یا نهایتی که برایشان تصور می‏شود.
با اینحال این اشیاء قابل تعریف نیستند. آنها دارای طبیعتی هستند با نیرویی که خودشان را صرف بیان چیستی خود می‏کنند.
پندارها باید درمیان خطوط شعر مخفی باشند؛ مثل خاصیت غذایی در میوه‏ها. میوه غذاست، اما لذیذ. ما فقط لذتش را حس می‏کنیم، درست همان وقتی که ماده‏ی غذایی‏اش را می‏گیریم. این غذای حس نشدنی را افسونی مخفی می‏کند که در اوست.
شعر چیزی نیست جز ادبیات کوچک شده در حد اصلی‏ترین کنش‏ها؛ مثل گرفتن خاصیت درمانی از ماده‏ی دارویی. شعر را از تمام اوهام و خدایان دروغین پرداخته‏ایم؛ از تمام ابهامات ممکن بین زبان «حقیقت» و زبان «خلقت» پیراسته‏ایم. و نقش خالق انتخاب چکیده‏ی زبان از منشاء اصلی و حقیقی‏ست که به بهترین وجه ممکن با انتخاب نام یا تردی محتوا اثبات می‏شود.
عنوان یک شعر به همان اندازه‏ی نام برای انسان غریب و با اهمیت است.
بعضی، حتی شاعران و حتی شاعران خوب، شعر را اشتغال به تجملات می‏بینند. اشتغالی که می‏تواند باشد یا نباشد؛ گل بدهد یا بپژمرد. می‏توان عطر دهنده‏ها و مست‏کننده‏ها را از شعر حذف کرد. دیگران آن را تجلی ویژگی یا کنشی بسیار اساسی می‏بینند که عمیقن به موقعیتی محصور بین شناخت، زمان، ابهام‏ها، منابع مخفی، حافظه، رویا و دیگر چیزها کشیده می‏شود.
جاذبه‏ی نثرها خارج از آنهاست و در بکار گیری متن زاده می‏شود، حال آنکه جذابیت یک شعر نه آن را ترک می‏کند و نه می‏تواند جدا از آن باشد.
شعر یک اثر است. در زمانه‏ای که زبان ساده می‏شود، فرم‏ها تغییر می‏کنند، حرمت‏ها از بین می‏روند و همه چیز تخصصی می‏شود، شعر هنوز باقی‏ست. یعنی ما امروز چیزی به گونه‏ی شعر خلق نمی‏کنیم، هرچند که قواعد تمام گونه‏های شعری را نیز رعایت نمی‏کنیم.
شاعر کسی‏ست که نظمی قابل فهم و قابل تصور را در بیانی می‏جوید که پاره‏ای از حادثه‏ی زیبای زبان باشد: کلمه‏ای، هماهنگی لغاتی، قواعدی نحوی -یک ورودی- که بر حسب اتفاق به او برخوردند، بیدارش کردند و ثبت شدند، بخاطر ذات شاعرانه‏اش.
غزل‏گونه، ظهور یک بانگ است. غزل‏گونه، گونه‏ای از شعر است که صدا را به کنش وامی‏دارد. صدا بطور مستقیم یا غیرمستقیم از چیزی می‏آید که ما آن را می‏بینیم یا مثل وقتی که هست، آن را حس می‏کنیم.
گاه پیش می‏آید که روح تمنای شعری دارد یا ادامه‏ی شعر را از سرچشمه‏ای یا از الوهیت پنهانی طلب می‏کند. گوش اما تمنای صدا دارد. گاه روح کلمه‏ای می‏خواهد که صدایش خوشایند گوش نیست.
از دیرباز، صدای انسانی پایه و شرط ادبیات بود. حضور صدا ادبیات نخستین را از جایی که کلاسیک شکل می‏گیرد، روشن می‏کند. بدن انسان به تمامی در برابر صدا حاضر است و شرط تعادل اندیشه را تحمل می‏کند... اما روزی رسید که ما خواندن را از طریق چشم‏ها یاد گرفتیم؛ بدون هجی کردن، بدون شنیدن، و ادبیات اینگونه به تمامی تاراج شد.
سیر تحولی وجود دارد از مهارت سخن گفتن تا سرسری خواندن، -از آهنگین و روان تا دیدن و گذشتن- از آنچه که شنونده‏ای تحمل می‏کند و می‏خواهد، تا آنچه که چشمی سریع، آزمند و آزاد روی صفحه‏ای تحمل می‏کند و برمی‏گیرد.

مطلب از: پل والری
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور