به خورشید سلام می‌کنم

حادثه‌ی قطار

2012-01-22T08:32:00.001+03:30

قطار آرامآرام از ریل‌ها خارج می‌شود

از سراشیبدره‌ای پایین می‌رود

و جاییبه گل می‌نشیند.

مسافراناز خواب می‌پرند

چمدان‌هایشانرا در قطار جا می‌گذارند

پاهایشانرا در راهروها

پستان‌هایزنانشان را در کوپه‌ها

دستانشانرا با خود می‌برند.

قطار آرامآرام در باتلاقی فرو می‌رود

مسافرانسرهایشان را بالا می‌گیرند

دستانشانرا بالا می‌گیرند

چشم می‌دوزندبه آسمان.

کودک قدممی‌زند روی دست‌های مسافران

قطار رابر کاغذی مچاله می‌کند

صدای خردشدن آهن، خرد شدن استخوان

در اتاقمی‌پیچد.

عشق من

2012-01-07T14:01:00.002+03:30

چشم ازمن برندار عشق من!

نان رابه دو پاره تقسیم کن

ازفنجان چای‌ات به من بنوشان

و ازمن چشم برندار

عشقمن!

قدم‌هایترا با قدم‌های من تنظیم کن

و بهمیدان بیا

یک دسترا حلقه کن بر کمرگاهم

دستدیگرت را مشت کن در هوا

همصدایمن فریاد بزن

و چشماز من برندار

عشقمن!

دواندوان در کوچه پس‌کوچه‌ها

صورتترا با شال مرطوبم بپوشان

برگبرگ دفترهایمان را آتش بزن

وقتیگازهای اشک‌آور کورمان می‌کنند

و ازمن چشم برندار

عشقمن!

دستترا به من بده

تیربارهاما را نشانه رفته‌اند

ازمیان توده‌های آتش بگذر

پا برخون‌های جاری بگذار

و هنوز

چشم ازمن برندار

عشقمن!

بهکنجی بیا

روبرویمن بنشین

زانوانترا بر زانوانم بگذار

نان رادوپاره کن

ازآتشم سیگاری بگیران

ازبطری‌ام آبی بنوش

دست‌هایمرا بگیر

دوستمبدار

و ازمن چشم برندار

عشقمن!

درها

2011-12-27T19:04:00.002+03:30

پشت هردری که می‌بندیم

چیزیاز خودمان را جا می‌گذاریم.

دراتاقک آسانسور بودم

درخودبخود بسته می‌شد

و چیزیرا بین ما پاره می‌کرد

که ازچشم‌های تو می‌رسید تا دست‌های من

پشت درصدای تیربار می‌شنیدم

هدف، ردنگاه تو بود

پیکان‌هایچوبی با نوک‌های فلزی سرد

ازآسمان می‌باریدند.

پشت دریبسته بودم

کلیدهارا یکی یکی امتحان می‌کردم

هیچکدام قفل در را باز نمی‌کردند

پشت در،اتاقی بود

که تودر آن، بر تخت چوبی‌ات دراز کشیده بودی.

زلزلههمه چیز را ویران کرده بود

دزدهاهمه چیز را غارت کرده بودند

می‌خواستمتو را پشت در حاضر کنم

خودمرا حاضر کنم

رویمبل‌های سرخ بنشینم

پرده‌هایسرخ را بکشی

استکانچای دستم بدهی

روبرویمن بنشینی

اززمان‌هایی بگویی که تمام آنها را خواب بوده‌ام.

زیر لبآوازی زمزمه می‌کردی

بهزبانی که نمی‌فهمیدم

دراتاق قدم می‌زدم

ازمیان جنگلی می‌گذشتم مخوف

رازهااز شاخه‌های به هم تنیده آویزان بودند

چندقدم آنطرف‌تر اتاق دیگری بود

دریداشت که هرگز نمی‌بستیم

آینه‌ایبود که موهایم را در آن شانه می‌زدم

یقه‌یپیرهنم را بازتر می‌کردم

درآینه نگاهم می‌کردی

انگاربه کودکی گرسنه و حیران نگاه می‌کنی

دست می‌کشیدمبه صورتم

می‌نشستیروی تخت چوبی‌ات

دراتاق قدم می‌زدم

مرا می‌پاییدی

درمرکز چرخی دوار

دیوانه‌وارمی‌چرخیدم.

کلیدهاهیچ‌یک قفل دری را باز نکردند که بسته بود

کلیدهارا در مشت فشردم

فلز درمشتم نرم شد

با مشتبه در کوبیدم

در محوشد

سفیدینور به تندی از اتاق بیرون زد

اتاقخالی بود

نهمبلی، نه تختی، نه پرده‌ای

فقطپنجره‌ای بود که از آن نور می‌تابید

شهرپشت پنجره در نور می‌درخشید

هزارهزار پنجره، هزار هزار در بسته

توبودی

دراتاق قدم می‌زدی

از پشت،دست روی شانه‌ام گذاشتی

حالاکنار هم ایستاده بودیم

دست‌هادر کمرگاه‌ یکدیگر

به همنزدیک شدیم

آهستهآهسته در کالبد هم فرو رفتیم

با چشم‌هایمن می‌دیدی

بادهان تو می‌گفتم

با گوش‌هایمن می‌شنیدی

آرامآرام از هم جدا شدیم

دست دردست

به همنگاه می‌کردیم

و دیگرپشت هیچ در بسته‌ای نماندیم

شبح‌وار

از درهارد می‌شویم.

چشم‌انداز

2011-12-27T19:03:00.002+03:30

لب‌هایمرا پیش می‌آورم

سوزن‌هایمنگنه لب‌هایم را به هم می‌دوزند

دست‌هایمطرح لبخندی را لمس می‌کنند

درازمی‌کشم بر سواحل برکه‌های چشم‌هایت

خرچنگ‌هاپیراهنم، پوست تنم را می‌درند

وسیعمی‌شوی

چشم‌اندازیمی‌شوی کوهستانی

سرسبز

بارودخانه‌ها و آبشارهای عظیم

تصویررا تا می‌زنم

درسینه‌بندم پنهانش می‌کنم

بندکفش‌هایم را می‌بندم

بالاپوشیارغوانی می‌پوشم

خوش‌دوخت

می‌روم

کلاهپشمی‌ام را پایین می‌کشم

نگاهمرا از تمام زن‌ها می‌دزدم

مردهایجوان خوش قیافه را می‌پایم.

اتوبوسراه می‌افتد

ازکوچه پس‌کوچه‌های شهری می‌گذرد

کهخاطراتش کمردردم را تشدید می‌کنند

دل دردمی‌شوم

چشم‌هایمرا می‌بندم

باز می‌کنم

زیرآبم

از غرقشدن می‌ترسم

مردجوانی در صندلی بغل

کتابیمی‌خواند که نمی‌شناسم

بهموزیکی گوش می‌دهد که نمی‌شنوم

دهانیدارد که لمس نمی‌کنم

انگشت‌هایمرا روی بافت درشت روکش صندلی می‌کشم

پستان‌هایمآواره می‌شوند در چشم‌اندازی وسیع

سبز

غوطهمی‌خورم در رودخانه‌ها و آبشارها.

دیوارهایساختمان‌های بلند می‌گذرند

کوچه‌هابه خیابان و خیابان‌ها به جاده می‌رسند

ازبالای چندین پل به پایین پرت می‌شوم

جادهبارها در کاسه‌ی سرم تخریب می‌شود

هم سطحچرخ‌ها به آسفالت سفید کوبیده می‌شوم

مهمنیست مسافر صندلی بغل کتابش را باز کند یا ببندد

مهمنیست به موزیکی گوش بدهد

کنارجاده فقط درخت هست و آسمان

جاییاز ماشین پیاده می‏شوم

پامی‏گذارم روی خالی آبی آسمان

از آنروز تابحال

پاهایمهیچ کجا روی زمین محکم نشده‏اند

برچشم‏اندازی راه می‏روم وسیع، سبز

که بهلغزشی در خروش رودهایش غلت می‏خورم

یا ازبلندی آبشارهایش سقوط می‏کنم

عریانم.

یلدا مبارک

2011-12-21T16:46:00.002+03:30

پدرمتعریف می‌کند که برای کودکی‌ام قصه‌ی ابراهیم و آتش می‌گفته و اینکه چطور آتشگلستان شده و چطور من به ناباوری کودکانه سوال‌پیچ و گیجش می‌کرده‌ام. بعد با دوستادیبی مشورت می‌کند و سخن از اعجاب حضور اسطوره‌های ملی در جان می‌شنود. روزهایبعد برایم داستان رستم پنج‌ساله‌ای را می‌گوید که به مشتی فیل بزرگی را از پا درمی‌آورد و حیرت‌زده می‌شود از شور و اشتیاق من برای شنیدن و غروری که از اینداستان‌ها در جانم می‌دویده. هنوز هم آن داستان‌ها به من شادی حیرت‌انگیزی می‌دهند.

یلداهم از آن داستان‌های شیرین است. همیشه ناباورانه شور و اشتیاق مردمی را نگاه کرده‌امکه در آغاز زمستان، سال نو جشن می‌گیرند؛ اما همان حوالی غروری حس می‌کنم از حفظحرمت خورشید و پاسداشت شب یلدا. این یکی منطقی و آن دیگری غیر منطقی‌ست در ذهنم.

شب‌هایزودرس و سرماهای گزنده را دوست ندارم. آسمان‌های خاکستری و ابری غمگینم می‌کنند. امادر میانه‌ی همین سرما و تاریکی، یلدایی را دوست دارم که بشارت روشنی می‌دهد. امیدیکه به ذره ذره دیرتر رسیدن شب و ذره ذره زودتر شروع شدن روز در دلم می‌دود،دستمایه‌ی تمام دلخوشی‌هایم می‌شود. یلدا همیشه مبارک است و فرخنده در زندگی من کهکمکم می‌کند تاب بیاورم تا بهار.

یلدا برهمه مبارک و فرخنده باد!

گرم و سرد

2011-12-12T13:43:00.003+03:30

سالیانسال، با وزش اولین بادهای پاییزی سرما می‌خوردم و سرفه‌های خشک همراهم می‌ماندندتا حوالی تابستان و بعد از امتحانات ثلث سوم که فراموششان می‌کردم. یادم هست برفمی‌بارید. به حتمن کاپشن گرم داشتم که به یادش نمی‌آورم اما تمام روز و در حیاطمدرسه زیر مانتوی پارچه‌ای فقط یک تی‌شرت می‌پوشیدم. پاهایم همیشه یخ بسته بودند ودست‌هایم گرم نمی‌شدند. آب گرم دوست نداشتم. هر وقت سال و هرکجا که بودم حتی ظرفبا آب سرد می‌شستم. استخوان انگشت‌هایم گاهی از سرما درد می‌گرفتند اما از حرارتآب فراری بودم. یادم هست بخاری‌های نفتی آن زمان آنقدر حرارت داشتند که از فاصله‌ییک متری می‌توانستند پوست صورتت را بسوزانند. دراز می‌کشیدیم کنار بخاری بیروانداز. یک طرف تنمان می‌سوخت از حرارت و طرف دیگر از سرما یخ می‌زد. پیش ازاینکه سرمایی بشوم و کاپشن‌پوش، برای سرمای زمستان ژاکتی خریدم و حالا در خانه‌ایکه نسبتن گرم است می‌پوشم. حالا گاه جوراب‌های پشمی را شب‌ها هم از پاهایم درنمی‌آورمکه آن سال‌ها اگر پاهایم را زیر پتو می‌کردم اصلن خوابم نمی‌برد.

با وزشاولین بادهای پاییزی سرما می‌دود به تنم و دیگر گرم نمی‌شوم تا حوالی تابستان.نیمه‌شب‌ها پتوی پشم شیشه را می‌پیچم دور خودم اما از سرما می‌لرزم و بدخواب می‌شوم.چندی پیش، بی‌گاه گرما دوید به استخوان دست‌هایم. جریان جاری گرما را حس می‌کردم.شاید برای اولین بار بود در تمام عمرم که اینطور گرم می‌شدم. دوست داشتم از حسچنین تجربه‌ای بنویسم اما نمی‌دانستم چرا.

یادمهست هشت ساله بودم. طبق معمول جمعه عصر از مشهد برمی‌گشتیم تربت جام. تنم را بهبارها یادآوری صحنه‌ی کشیده شدن ناخن بلند خانم معلم روی تخته سیاه گرم کردم.بعدها باز آنقدر از این خاطره برای گرم شدن استفاده کردم تا کم‌کم خاصیت گرما بخشی‌اشرا از دست داد.

درخت سیب

2011-11-27T18:06:00.001+03:30

پاییزگذشته بود

زمستانگذشته بود

ازبهار هم چندی گذشته بود

شاخه‌هالابلای شکوفه‌ها به دام افتاده بودند

شکوفه‌هایسیب

رد زخم‌هایآماس کرده

درختمی‌دانست که مصیبتی‌ست شکوفه ریزان

می‌شناختدرد تورم میوه‌ها را

ضجه می‌زددر آرزوی تبر.

دنیای زیبای من

2011-11-22T19:21:00.001+03:30

تقویمآنلاین هرسال یکی دو هفته جلوتر خبرم می‏کند که روزی مثل امروز تولد وبلاگ است.یادم می‏افتد که مدت‏هاست می‏خواسته‏ام دستی به سر و روی صفحه بکشم و تنبلیکرده‏ام. امسال هم ماجرا همین بود. رنگ‏ و روی وبلاگ را کمی عوض کردم تا با حال وهوای خودم بیشتر جور باشد.

مدت‏هاستکه خیلی کم می‏نویسم برای وبلاگ و بیشتر جمله‏های کوتاه فیس‏بوکی دارم. خاطره کممی‏نویسم. کم ترجمه می‏کنم. درگیر زن بودن خودم شده‏ام: بچه‏داری؛ خانه‌داری. مدتیهست که پسرکم قدری مستقل شده و می‏شود نیم ساعتی بنشینم سرگرم کارهای خودم باشم وسرگرم بازی‏های خودش باشد. همین فرصت‏های کوتاه من را برگردانده‏اند به زندگی.مدتی سخت مغشوش بودم از روزمرگی و از ناجوری روزگار، خبرها و اتفاقات بد، سفرهایغمناک... اما آدم که نمی‏تواند تا ابد اسیر ناملایمات روزگار بماند. آدم بایدبتواند در هر شرایطی خودش را نجات بدهد. من هم بالاخره خودم را نجات داده‏امانگار. در فرصت‏هایی که دارم زندگی می‏کنم. هرچند کوتاه و منقطع.

دستیهم در این کارزار به سر و روی وبلاگ فرانسوی‏ام کشیدم که فکر می‏کنم بیشتر از دوسال است بی‏مهری دیده از من. امیدوارم فراموش نکنم برایش مطلب بنویسم. شاید همروال کارش را تغییر بدهم متناسب با روال زندگی خودم. طوری که نیاز به تمرکز و فرصتو حوصله‏ی زیاد نداشته باشد و از قلم نیفتد. خاطرات کوتاهم را طبق معمول هرچقدربتوانم در شلیته می‏نویسم که به لطف بلاگر تغییر قیافه داده با کاری‌اش جورتر است.ترجمه‏ی شعرها را هم مثل همیشه می‏گذارم در وبلاگ مخصوص خودش که بهتر دیدم تغییرینکند.

دنیایزیبای من‌اند این وبلاگ‏ها. بی کیک و شمع هم می‏شود برایشان تولد گرفت، هروقت سالکه باشد...

آدم برفی

2011-11-11T23:11:00.001+03:30

آدم برفی!

پاهای من زیر جوراب‌های پشمی ساق بلند هم همیشه سردند

اما پاهای تو سردتر بود

دست‌های من در دستکش‌های پشمی مچ‌دار هم همیشه سردند

اما دست‌های تو سردتر بود

چای داغ روی دست‌ها و پاهایمان نریخت

بوسه‌ی من آتشی نیانگیخت

و تو آرام آرام آب می‌شدی

زیر پاهای دخترکی

موطلایی.

همیشه باید مراقب بود

2011-08-22T17:53:00.001+04:30

همیشه باید مراقب بود
خاطرات همه جا در کمین‌اند
در کوچه پس‌کوچه‌های خلوت شهر
زیر نور ماه
لابلای کلمات رنگ گرفته از برگ گل‌های خشک
پشت شیشه‌های کرم رنگ قاب‌های عکس
در جیب کیف‌هایمان
یا لای دستمال‌های دستدوزی شده
همیشه باید مراقب بود
همیشه باید مسلح بود
به کرم‌ پودرهاییکه پف سرخ پشت چشم‌ها را بپوشاند
خاطرات همه‌جا در کمین‌اند
ناغافل حمله می‌کنند.

قاصدک

2011-08-05T16:03:00.004+04:30

فقط خدا می‌دونه که تا حالا
چندبار تو نخ سیگار کشیدنش بودم
یه جوری سیگارو می‌گیره لای انگشتاش
انگار یه قاصدک پیدا کرده تو هوا
یه جوری که با خودت می‌گی
کاش من اون قاصدک بودم
یه جوری محکم پک می‌زنه بهش
انگار داره از ته قلبش آرزو می‌کنه
یه جوری که با خودت می‌گی
کاش من اون آرزو بودم
یهو همه چیزو قورت می‌ده
خیره می‌شه روبرو
و یه جوری آروم دودشو می‌ده بیرون
انگار قاصدکش رو پر داده باشه
و تو دیگه به جایی بند نیستی.

سفید

2011-07-25T18:57:00.001+04:30

فک کنم سفید بهم میاد

چون هر وقت پیرهن سفیدمو می‌پوشم

مردم یه جوری نگام می‌کنن

انگار یه زنی دیدن که لباس سفیدش بهشمیاد

یه زنی که آرایش خوب رو صورتش نشسته

از اون نگاها که مردم به بچه‌ها می‌کنن

بچه‌هایی که بلوز سفید می‌پوشن

پاپیون کوچیک قرمز می‌زنن

و تو دستشون یه آبنبات چوبی گرد دارن

که بی‌بروبرگرد دور دهنشونو کثیف می‌کنه.

انتظار

2011-07-11T14:13:00.001+04:30

همه چیز قدری تاخیر داشت

تو از انتظار در ایستگاهی خسته شدی

که هیچ قطاری به آن نمی‌رسید

من در ایستگاهی پیاده شدم

که هیچ کس منتظرم نبود

شب از نیمه گذشته بود که ماه رسید

هنوز خواب بودم که خورشید دمید.

فنجان قهوه روی میز سرد می‌شود

لب‌هایم از تشنگی شتک زده‌اند

سرآسیمه خودم را به پستچی می‌رسانم

دست‌هایش خالی و سردند.

بی‌نام

2011-07-04T15:54:00.003+04:30

لب‌هایم را می‌بوسی حوالی صبح
لب‌ها از آن من نیستند
بوسه‌ها آنِ تو نیستند

سینه‌ام را می‌فشری، آفتاب که می‌دمد
نفس از آن من نیست
تن آنِ تو نیست

به درونم می‌خزی، تمام طول روز
درون من نیست
حجم تو نیست

دست در دست
بر عکس‌های یادگاری
روی دیوارها رژه می‌رویم
من نیستم
تو نیستی

شب نیست
ماه نیست
بستر خالی‌ست.

پدربزرگ

2011-07-04T15:44:00.003+04:30

هیچ کس فکرش را هم نمی‌کرد
که پدربزرگ مرده باشد
که پدر آمده باشد لباس مشکی بپوشد
مثل همیشه کنارمان نشست
صبحانه می‌خوردیم
چاشت مدرسه‌مان را آماده کرد
مثل همیشه در حیاط قدم زد و سیگار کشید
زمستان بود
و او هیچ وقت از سرما نمی‌لرزید
مثل همیشه ما را یکی یکی رساند به مدرسه
و عصر روبروی در مدرسه منتظر بود
که ما را ببرد
به مادربزرگ تسلیت بگوییم.

توضیح: عکس پدرم و من که هشت یا نه ساله بودم.

نوعی خودکشی

2011-05-23T11:49:00.000+04:30

برخلاف دیگران که بالای پل‌ها خودکشی می‌کنند
من همیشه زیر پل‌ها خودکشی کرده‌ام
وقتی به دیوار پلی می‌شاشم،
و همیشه دوباره به دنیا آمده‌ام
وقتی که آب رود غلظت شاش را می‌شوید.

آب تمام رودها به دریا می‌ریزد
دریا آمیخته‌ای‌ست از:
شاش ما
قدری جلبک
چندتایی ماهی
و آب.

مثل شاپرکی باران خورده

2011-05-23T00:43:00.004+04:30

هر چند بار که می‌توانی بمیر
بارها گفته‌ام
من مرگ را نمی‌فهمم

در اتاق من، مرگ
مثل شاپرکی باران خورده
پشت پنجره راه می‌رود
زیر سنگینی دانه‌های باران
سکندری می‌خورد
به هیچ کجا که نمی‌رسد
پر می‌کشد و می‌رود.

دزدان موطلایی

2011-05-02T14:33:00.004+04:30

برای دوست کوچک موطلایی‌ام: لوسیا

دزدان زرنگ موطلایی‌
لیاقت زن‏های ما را می‏‌دزدند
زنان ما به اعماق تاریخ می‏‌غلتند
آنجا که کینه و حسادت
شهرهایمان را ویران می‏‌کنند
پاهای مردان خسته‏‌ی ما را
به گرده‏‌ی اسبان رام نشده می‏‌بندند
در بیابان‏‌ها رها می‏‌کنند.

دزدان زرنگ موطلایی
معصومانه عاشق مردهای ما می‏‌شوند
کودکانه دل می‏‌بازند، دل می‏‌برند
مردان ما
دزدان کوچک موطلایی را می‏‌بوسند
برایشان چای دم می‏‌کنند
غم‏‌هایشان را پنهانی می‏‌خورند
شادی‏‌هایشان را بر سفره پهن می‏‌کنند.

زنان ما
مشت‏‌هایشان را گره می‏‌کنند
اشک می‏‌ریزند
آجر بر آجر می‏‌چینند
دیوارهای زندان‏‌های مخوفشان را ضخیم‏‌تر می‏‌کنند.

مردان ما
مردان خسته‏‌ی ما
ریشه‏‌های طلا را در اعماق معادن می‏‌جویند
و برای رویاهای دزدان کوچکشان
دلواپسند.

برای خاطر زن بودنش

2011-03-07T21:11:00.000+03:30

به مناسبت هشت مارس، روز جهانی زن، ترجمه‏هایم از شاعره‏ی فرانسوی، ماری-کلر بانکوار را در خانه‏ی شاعران جهان منتشر کرده‏ام. ماری-کلر بانکوار شاعر و محقق و رمان‏نویس فرانسوی، سالها در دانشگاه‏های معتبر فرانسه تدریس ادبیات کرده است. او هم‏اکنون استاد ادبیات در دانشگاه سوربون است. از او ده‏ها کتاب شعر، چندین رمان و مقالات متعدد به چاپ رسیده. جایزه‏ی بزرگ مقاله نویسی شهر پاریس، جایزه‏ی بزرگ نقدنویسی آکادمی فرانسه، جایزه‏ی شعر ماکس جاکوب در ۱۹۷۸، جایزه‏ی شعر آلفرد دو ویینی در ۱۹۹۰، جایزه‏ی سوپروی‏یِی در ۱۹۹۶ و جایزه‏ی انجمن نویسندگان در ۱۹۹۹ از افتخارات این استاد است. این شعرها را می‏توانید در خانه‏ی شاعران جهان یا در وبلاگ خودم ببینید.

به خواب‌های شیرین کودکانه

2011-01-27T12:50:00.002+03:30

لالایی‌ها را اصوات یا آوازهای مادران و دایه‌ها برای خواب کردن کودکان تعریف می‌کنند و در زمره‌ی ادبیات شفاهی به حساب می‌آورند. لالایی‌ها گاه شعرهایی هستند که شاعرانه سروده می‌شوند و گاه برای پر کردن ملالِ کار وقت‌گیرِ خواب کردن کودک، به زبان می‌آیند. اولین لالایی را بداهه و موزون، وقتی کودکم هنوز پنج روزه بود خواندم. بعد از آن به دنبال شناخت ماهیت لالایی، لالایی‌هایی از گوشه و کنار دنیا پیدا کردم و آنها که بیشتر دوست داشتم را در این مجموعه گرد ﺁورده‌ام. اعتبار و تنوع مجموعه را مدیون مترجمان فرانسوی متن‌ها هستم و هرکجا ممکن بوده، گوشه چشمی به متن اصلی انداخته‌ام.
فایل پی‌دی‌اف مجموعه را می‌توانید از سایت خانه‌ی شاعران جهان یا از کتابخانه‌ی خودم دانلود کنید.

فلسفه در اتاق خواب (دیالوگ دوم)

2011-01-03T12:51:00.001+03:30

مادام دوسنتاژ: آه، سلام خوشگلم؛ می‌تونی خودت ببینی که چطور بی‌صبرانه منتظرت بودم.
اوژنی: اوه عزیزترینم، گفته بودم که نمی‏رسم، بخصوص برای اینکه اصرار داشتم تو بغلت باشم. یک ساعت قبل حرکت حسابی درگیر بودم. مامان خودش رو قاطی کرد. می‏گفت خوبیت نداره دختری به سن من تنها سفر کنه. اما اشتباه از بابا بود که پریروز با یک نگاه مادام دومیستیوال رو داغون کرد. زنیکه خودشو جر داده بود که بابا رو راضی کنه و منم از فرصت استفاده کردم. اونا دو روز بهم فرصت دادن که با ماشین و فقط یکی از زنها راه بیفتم.
مادام دوسنتاژ: چه فرصت کمی، فرشته‏ی من. سخته بتونم تو این فرصت کم برات توضیح بدم چی به روزم آوردی... حالا اشکالی نداره، می‏تونیم با هم باشیم. نمی‏دونستی که اینبار قراره من راه و رسم اسرارآمیز ونوس رو پیش بگیرم؟ دو روز وقت داریم، مگه نه؟
اوژنی: هوف، اگه همه چیزو نمی‏دونستم، می‏موندم... من اومدم اینجا مثلن درس بخونم اما همه چی عین همیشه‏ست.
مادام دوسنتاژ می‏بوسدش: اوه، عشق من، چه کارا داریم با هم بکنیم و چه چیزا هست که به هم بگیم. اما بگو ببینم شاهزاده خانوم، چیزی می‏خوری؟ درسمون ممکنه خیلی طول بکشه.
اوژنی: نه عزیزم، به هیچی احتیاح ندارم جز اینکه گوش بدم به صدای تو. ما قبلن اینجا همه چی خوردیم. حالا من تا ساعت هشت شب اینجام بدون اینکه واقعن به هیچ چیزی نیاز داشته باشم.
مادام دوسنتاژ: خب دیگه بریم اتاق خواب من. اونجا راحت‏تریم. من قبلن پیش‏خدمتامو رد کردم. فقط باید حواسمون باشه یهو یکی نیاد سروقتمون.
(آنها در آغوش هم به اتاق رفتند)

اثر: مارکی دو ساد
ترجمه: نفیسه نواب‌پور

شرق

2011-01-03T12:33:00.000+03:30

بادها به سمت شرق می‏وزند
ابرها را بادها به سمت شرق می‏رانند
به سمت شرق کشیده می‏شوم
در دریاچه‏ای سقوط می‏کنم
آب دریاچه بی‏گاه یخ می‏زند
یخ‏ها تا فصل گرم باز نمی‏شوند.

جنگل وحشی

2010-12-02T14:27:00.002+03:30

جنگلی وحشی‏ام
سوز سرما می‏وزد روی تنم
آتش افتاده بر ساقه‏ی پاهایم
در سرم ببری گرسنه می‏چرخد و نفیر می‏کشد
مارها در دهانم می‏لولند
خرسی قهوه‏ای در سینه‏ام نعره می‏کشد
عقرب‏ها در پستان‏هایم نشسته‏اند
میمون‏ها بین پاهایم جیغ می‏کشند

شلاق بردار
دوستت دارمی بگو
جنگل وحشی درونم را رام کن.

تشنگی باد

2010-11-30T16:03:00.006+03:30

باد همه‏ی روز بین خورشید سوزان و زمین تفته وزیده بود. شب که شد، حسابی تشنه بود. چشمش به برکه‏ای افتاد و نزدیک شد که ببینه کی اونجا زندگی می‏کنه: اونجا خونه‏ی ماهی‏ها بود.
باد گفت: هی ماهی‏های عزیز، اجازه دارم یه کم از آب برکه‏ی شما بنوشم؟ امشب حسابی تشنه‏م.
ماهی‏ها جواب دادن: می‏تونی یه ذره از آب برکه‏مون بنوشی اما باید به قیمت شامپاین حساب کنی.
باد گفت: باشه من به قیمت بهترین شامپاین باهاتون حساب می‏کنم.
باد وزید به ابر بزرگی که جا خوش کرده بود تو آسمون. ابر کنار رفت و تصویر ماه مثل یه سکه‏ی نقره روی آب افتاد.
ماهی‏ها گفتن: قبوله، ولی چطور این سکه‏ی قشنگ رو بین خودمون تقسیم کنیم؟
باد گفت: الان براتون خوردش می‏کنم.
و وزید روی برکه تا سطح آب موج برداشت. سکه‏ی نقره صد تکه شد که هر تکه روی آب می‏رقصید. هر ماهی یکی رو بلعید و باد لب‏هاش رو به کنار برکه نزدیک کرد و سیر آب نوشید.
باد که مشغول نوشیدن بود ماهی‏ها گفتن: خوبه. حسابی پولدار شدیم. دیگه نگران چیزی نیستیم. حالا با خیال راحت می‏خوابیم. و باله‏هاشون رو ول کردن که تو موج آب تاب بخوره و چرتی شدن.
ماهی‏ها که به خواب ناز رفتن، سکه‏های نقره‏ای که تو شکم اونها زندانی شده بودن آروم آروم بالا اومدن و از خودشون پرسیدن: من کجام؟ اینجا چقدر تاریکه. تو جعبه‏ی جواهراتم؟ تو گاوصندوقم؟ تو تنورم؟ تو صندوق بانکم؟ و یکهو به خودشو اومدن که اوه چه وحشتناک! من کنار مگس‏ها و کرم‏های نیمه هضم شده‏م. پس یعنی تو شکم یک ماهی‏ام.
از شکاف گوش ماهی‏ها نور ضعیفی می‏تابید و سکه‏ها تند از اون راه فرار کردن. اونها یکی یکی روی سطح آب اومدن و وقتی همه چیز باز ساکن شد، هم رو پیدا کردن و به هم چسبیدن و دوباره شکل سکه‏ی قشنگ ماه رو به خودشون گرفتن.
هنوز ماهی‏ها بیدار نشده بودن که باد حسابی سیراب شد. با خودش گفت: این ماهی‏ها خیلی حریصن. فروشنده‏های بدی هم هستن. یه آب شور بد مزه رو باهام به قیمت شامپاین حساب کردن. حالا پولمو پس می‏گیرم و قرضمو به ماه پس می‏دم.
باد روی همون ابر تنبل وزید و کشیدش جلوی ماه و سکه‏ی ماه از روی آب گم شد.
ماه از خنده ترکید و هوهو کنون رفت و فریاد کشید:
ها ها ها.. یک قرونم ندادم. یک قرونم ندادم.

اثر بورلیاگوئه
ترجمه‌ی نفیسه نواب‌پور

شعرهای می ۶۸

2010-11-23T00:42:00.000+03:30

مجموعه‌ی حاضر را به دنبال آشنایی با جریان‌های اعتراضی می ۶۸ فرانسه در کتابی با اسم «شعرهای انقلابی می ۶۸» پیدا کردم. شعرهای این مجموعه شاید ارزش ادبی نداشته باشند، اما ارزش این شعرها به ناشناس بودن شاعران و حضورشان در خیابان‌های پاریس است. برونو دوروشه در مقدمه‌ی کتاب می‌نویسد که شعرها، همپای رویدادهای سیاسی و اجتماعی، زبان گویای هر جامعه‌ای هستند. او اعتقاد دارد که انتشار چنین مجموعه شعری علاوه بر سندیت تاریخی، یادگاری از تجربه‌ی جوانان آن دوران است چرا که شاعران جوان نه تنها در متن‌هایشان بطور مستقیم به رویدادها اشاره می‌کنند بلکه خود، حضور فعال در جامعه داشته‌اند. او می‌نویسد که دولت‌ها به قصد اداره‌ی جوامع بشری جلوی تفکر را می‌گیرند و رویاها را در هر جایی قدغن می‌کنند. او با اینحال به انقلابی در دنیا دل بسته است که بتواند ایدئولوژی‌ها و بینش‌های اجتماعی را تغییر دهد و با همین ذهنیت می‌نویسد:
«اگر شاعری بین ما باشد
معجزه‌ای رخ خواهد داد.
اگر صد شاعر میانمان باشد
دنیا دچار تغییر می‌شود.»
نیکل گدالیا، یار و همراه برونو دوروشه در سالهای ۱۹۶۰ در نوشتار پایانی کتاب اذعان می‌کند که بعد سی سال، نه تنها تغییری در جوامع بشری رخ نداده که اوضاع دنیا بدتر و بدتر شده است. به اعتقاد او با گذشت سالها، تنها سلاح‌ها عوض می‌شوند و قدرت‌های سیاسی و مذهبی تا حد تجاوز به حقوق، ناموس و فرهنگ مردم پیش می‌روند. او با امید به اینکه می‌شود انسان ایده‌آل را در بطن جامعه پیدا کرد، شاعران را پیشروانی می‌داند که نوشته‌هایشان خطاب به قلب‌های زنده است.
شعرهای این مجموعه را دانشجویان و کارگرانی سروده‌اند که در جریان‌های اعتراضی می ۶۸ حضور داشته‌اند. من به دلخواه و بنا به ملاحظات ادبی از بسیاری شعرها چشم پوشیده‌ام اما سعی کرده‌ام وفادار به متن آثار بمانم.

گزیده‌ی شعرها را در قالب فایل پی‌دی‌اف از اینجا یا اینجا بگیرید.

دام زمان

2010-10-27T19:32:00.004+03:30

شب همان است و
خانه همان
به خود گفت و گریست
که آدم‌ها همان‌ها نیستند
و مرگ می‌آید،
به دام زمان افتاد، مرد
در تصویری زنده
بر دیواره‌ی سفید کاسه‌ای
در دستان پرستار
اندام زنی
که با خنده‌ی جوانش پیش می‌آمد
گویی عزرائیل است که نزدیک می‌شود
با خدایی که از پشت سر می‌آید.

شعر از: ژان فولان

ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

ترانه

2010-10-18T17:32:00.000+03:30

ترانه می‌شوم بر لب‌های باد

مرا سوت می‌کشد
در عبور از درز پنجره‌ها
لابلای شاخه‌های خشک درختان
می‌کوبدم به دیوارها
بینی کودکان را سرخ می‌کنم
گونه‌هایشان را می‌خراشم
دستان دخترکان دوره‌گرد را می‌گزم
بوسه می‌شوم
روی دست‌های باد سنگینی می‌کنم
کوبیده می‌شوم به آخر دنیا
ویلان می‌افتم روی برف‌های خیس
از زیر چرخ ماشین‌ها
می‌پاشم به کت‌های بلند عابران
از کت‌ها با دستمال‌ها پاک می‌شوم
در سطل‌های زباله نفس‌نفس می‌زنم.

کاش دوره‌گردی باشی
دنبال قوطی‌های بازیافتی، زباله‌دان را بگردی
دستت را خراش بدهم
پناه بگیرم در رگ‌هایت.

پسرکم شش ماهه شد

2010-09-29T17:02:00.000+03:30

حالا درست شش ماه از اولین گریه‏هایش می‏گذرد؛ از اولین خواهش و نیازش به درآغوش کشیده شدن. به دنیا که آمد آنقدر کوچک بود و آنقدر ناتوان که در تصورم نمی‏گنجید. بزرگ شد. حالا آنقدر توانا شده که به هر طرف بخواهد غلت می‌زند. با دست و پا خودش را هرجای اتاق بخواهد می‌کشد. دنیای کوچکش آنقدر بزرگ شده که شهامت بیرون آمدن از اتاقش دارد. تمام مدتی که بیدار است شیطنت می‌کند و به بازی‌ام می‏گیرد. مفهوم سایه را کشف کرده و به راحتی منبع نور را پیدا می‏کند. اطرافش را با دقت می‏پاید. آنقدر کودک است که هر وقت بخواهد آواز می‏خواند، هر وقت بخواهد داد می‏زند، هر وقت بخواهد سرگرم عروسکی می‏شود. تند خودش را به من می‏رساند وقتی دلش بخواهد بغلش کنم. به فکر محبت کردن که بیفتد دست دراز می‏کند و نوازشمان می‏کند. دهانش را به صورتمان می‏چسباند و می‏بوسدمان. نگاهمان می‏کند و می‏خندد. صبح زود بیدار می‏شود و تا دریابمش، به اسباب‏بازی‏هایش مشغول است. سر شب خودش را بین دست‏هایم جا می‏دهد که لالایی بشنود و بخوابد. با هم زندگی می‏کنیم. هم را می‏فهمیم. خسته‏ام می‏کند. آنقدر خسته و درگیرم می‏کند که مدتی هست حتی فرصت نکرده‏ام مطلبی برای وبلاگم بنویسم. حتی فرصت نمی‏کنم پیغام‏هایم را به موقع جواب بدهم. فرصتی هم اگر پیدا کنم باز آنقدر کار هست که نمی‏دانم به کدام برسم. با همه‏ی اینها دوست داشتنی‏ترین تجربه‏ی زندگی من است. انسان کوچک مستقلی‏ست که حمایتم را می‏طلبد. آرام آرام وابستگی‏هایش را به من کم می‏کند. تا کی که شهامت رها کردنش را بیاموزاند.

کلمات

2010-08-14T01:01:00.000+04:30

کلمات، تکه‏های سرب مذاب‏اند

انگشتانم را می‏سوزانند
چشم‏هایم را می‏سوزانند
سینه‏ام را می‏سوزانند.
کلمات جاری در رگ‏هایم
قلبم را می‏سوزانند.
کلمات، «تو»اند،
«تو» می‏شوند.

پیش از این بر تمام صفحاتم برف باریده
رد پاهایم بر برف
رد پاهایت بر برف محو شده‏اند
روی برفی صفحات
تکه‏های سربی کلمات گرد می‏آیند
سرد می‏شوند
سخت می‏شوند.

کلمات من
کلمات سربی من
خنده‏های تو
لطافت اندام‏های تو
سنگ می‏شوند
کلمات تازه بر سنگ سخت می‏انبارند.

با مهر

2010-08-06T00:28:00.001+04:30

برای ژان فولان

زمین و زمان،
کوره‏راه‏های پرشیب حوالی روستاها،
سرداب‏ها و اتاقک‏های قدیمی زیر شیروانی،
حشراتی که در رخوت، گزشی را انتظار می‏کشند،
همه برایمان تجربه‏هایی همسانند.

ماندن در اتاق‏ها
در گوشه‏های تاریک و کنار اشیاء قدیمی،
جایی که از دور به چاهی می‏ماند،
و نیاز به این همه
برایمان تجربه‏هایی یکسانند.

خورشید همان است و همانسان نمی‏تابد،
تو را می‏بینمت که بر جسدی بی‏نشان می‏گریی،
در سرزمین تو چنین گریستنی بس غریب است
تا در سرزمین من.

فولان، دوست دیرینم، حتی کمی هم‏راز،
من آن روز با مهر
پرواز و آواز خوش چکاوکی را
به تو بخشیدم.

شعر از: اوژن گیوویک
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

راز

2010-08-03T21:04:00.003+04:30

۱- یک وقتی چند سال پیش که حسابی اوضاع زندگی‏ام به هم ریخته بود و همه چیز بد بود و پیش دوستی گلایه از روزگار می‏کردم، برایم نوشت:
«یه کم از اون دنیا بیا بیرون.
یه جور واسه خودت و تو درون خودت آسمون بساز
و اونجا پر بکش.
یه راز واسه خودت داشته باش.
بی راز یه روزی خودت رو از کف می‏دی نفیسه».

پرسیدم راز یعنی چی؟ که برایم نوشت:
«راز یعنی گوشه‏ای از هستی‏ت که فقط مال خودته
و هیچ‏کس به اون حریم راه نداره.
می‏تونه حضور گذشته‏ای در امروزت باشه
یا یه حضور متفاوت که تو رو به رؤیا می‏بره در امروزت».

۲- می‏گویند ابراهیم پیامبر پیش از آنکه یکتاپرست شود ستاره پرست شد. تاریکی که پیش پای روز از نفس افتاد ستاره‏ها ناپدید شدند. ابراهیم گفت خدایی را نمی‏پرستم که زوال داشته باشد. پس به پرستش آفتاب نشست که بزرگ‏تر و نورانی‏تر بود و عالم را به هستی خود روشن می‏کرد. شب هنگام که خورشید غروب کرد، ابراهیم دست از پرستش آفتاب کشید که خدایی افول کننده بود. پس ماه را به خدایی برگزید. اما ماه نیز از آسمان رفت و پیامبر پس از آن به پرستش خدای یکتایی پرداخت که زوال ندارد و خدایی‏اش را با چیزی شریک نمی‏شود.

۳- دنبال راز می‏گشتم در زندگی‏ام. دنبال گوشه‏ای از زندگی می‏گشتم که فقط مال خودم باشد. عشقی، شوری، شعله‏ای یا حتی کاری. آن چیزها که زمینی بود و انسانی، زود برملا می‏شد. راز نبود. از هر کسی ساخته بود. یک وقتی اما بی‏هوا فهمیدم که رازی برای خودم دارم. حریمی که هیچ‏کس به آن راه نداشت. حضور متفاوتی در روزگارم که دیگر چندان بد نمی‏نمود.

۴- من خواننده‏ی یکتای تمام متن‏هایی هستم که می‏خوانم. نه اینکه من تنها کسی باشم که متن را خوانده است. نه! ولی آنچه یک متن با من می‏کند بی‏همتاست. آنچه درون من اتفاق می‏افتد با آنچه درون دیگران اتفاق می‏افتد متفاوت است. حس من، برداشت‏های متفاوت من و اثری که متن بر من می‏گذارد کاملن وابسته به من است. بدون تردید می‏گویم که هیچ کس نمی‏تواند در خوانش یک متن با من شریک شود. کلمات برای ما تداعی‏های متفاوت دارند. هرکدام از ما زبان خاص خودمان با محدوده لغات خودمان را داریم. ما هرکدام لحن خاص خودمان را داریم. راز داریم برای خودمان. رازهایی منحصر به فرد.

۵- یک روز صبح از خواب بیدار می‏شوی و همه چیز بد است. همه چیز بد پیش می‏رود. فکر می‏کنی بدتر از این نمی‏شود، هرچند که همیشه بدتر از این هم هست. یک شب پیش از اینکه بخوابی خسته و وامانده‏ای از دست روزگار. دوست داری سایه باشی. در تاریکی فرو بروی و گم شوی. نباشی. گاه آدم در به روی آسمانش می‏بندد. پرهای پروازش را از دست می‏دهد. رازهایش را گم می‏کند. اما هیچ‏کس پرواز کردن را از یاد نمی‏برد. ناخواسته همیشه صبح آفتاب طلوع می‏کند. روز می‏شود.

پ. ن. : برای تینای غمگینم.

نامه به پسری که هرگز نداشته‌ام

2010-07-30T23:54:00.005+04:30

برایت رویاهایی آرزو می‏کنم تمام نشدنی
و آرزوهایی پرشور
که از میانشان چندتایی برآورده شود.
برایت آرزو می‏کنم که دوست داشته باشی
آنچه را که باید دوست بداری
و فراموش کنی
آنچه را که باید فراموش کنی.
برایت شوق آرزو می‏کنم. آرامش آرزو می‏کنم.
برایت آرزو می‏کنم که با آواز پرندگان بیدار شوی
و با خنده‏ی کودکان.
برایت آرزو می‏کنم دوام بیاوری
در رکود، بی‏تفاوتی و ناپاکی روزگار.
بخصوص برایت آرزو می‏کنم که خودت باشی.

(متن شعر را به انگلیسی و فرانسوی بشنوید: اینجا)

شعر از: ژاک برل
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

سپنتای چهار ماهه

2010-07-29T20:05:00.003+04:30

کودکم حالا چهار ماهه است. شب‏هایش را پیدا کرده و روزها بیشتر بیدار است. بازیگوش شده. سعی می‏کند روی زمین بخزد اما جلو نمی‏رود. دست‏هایش آنقدر ورزیده شده‏اند که می‏تواند اسباب‏بازی‏هایش را با هر دو دست بگیرد و به دهان ببرد؛ زود اما ول می‏کند. چند روزی هست که خواسته‏هایش را به نگاه و اشاره می‏فهماند. می‏فهماند که گرسنه‏ست یا آغوش دیگری را ترجیح می‏دهد. به کار برآوردن خواسته‏هایش که باشم می‏فهمد و دست‏وپا می‏زند و می‏خندد. لثه‏هایش گاهی می‏خارند و اذیتش می‏کنند. پای راست و چپش را می‏شناسد و یاد گرفته روبروی آینه من را ببوسد. حنجره‏اش را امتحان می‏کند برای تولید صداها. گاهی آواز می‏خواند. گاهی ماجرا تعریف می‏کند. زبانش را نمی‏فهمیم، ولی به صدای ضبط شده‏ی خودش واکنش نشان می‏دهد. زیبا می‏خندد. مدام تمنای سرگرمی دارد. بازی کردن را می‏فهمد. بزرگ شده. به دنیا آمده. اینهم چندتایی عکس از این روزهایش.

غروب

2010-07-28T13:31:00.001+04:30

از اینکه شیفته‌ی غروب بشوم می‏ترسم. شاید از عاشق شدن می‏ترسم. عشق در سرخی تیره‏ی رو به شب چیز مخوفی‏ست. نه اینکه آزار دهنده باشد، رازگونه‏ست.
طلوع ساده و بی‏غش، با عطر نمناکی برگ گل‏ها، با بوی خاک شبنم زده، با نسیم خنکی که پرنده‏ها را بیدار کرده، چشم می‏دوزد به گونه‏ھا. به دست می‏آید. حدقه‏ی چشم‏ها را خنک می‏کند. میان پاها می‏خزد و آغوش می‏شود. زیر بازوها را می‏گیرد و می‏غلتاند. می‏شود خندید، نرم نرم. می‏شود حتی گریه کرد، آرام. می‏شود سیب سرخی را کنار ساحل گاز زد. می‏شود قدم‏زنان به خانه برگشت. سر راه نان و شیر خرید. صبح‏ها زندگی ساده و طبیعی‏ست.
گریستن و خندیدن در تاریکی سرخ غروب حال دیگری‏ست. غروب در آغوشم نمی‏گیرد. من هم آنطور که صبح را بغل می‏گیرم، دست به غروب نمی‏زنم. تاریکی غروب مثل خشم پدر می‏رود و برمی‏گردد. می‏تازد. محکوم می‏کند. نفس که می‏کشی صدا زیر گنبد آسمان می‏پیچد. می‏ترسم چشم به نگاهش بدوزم و خیره تا ابد بمانم. می‏ترسم دست بزنم و دود شود. می‏ترسم تکانی بخورم و غیب شود. می‏ترسم رعد شود و بغرد. می‏ترسم موج شود و بشورد. عشق غروب نوازش نمی‏کند، حمله می‏کند. نمی‏بوسد، می‏بلعد. لمس نمی‏کند، می‏درّاند. می‏ترسم تنم را دست این عشق بسپارم. می‏ترسم طاقت نیاورم. می‏ترسم دست‏هایم پنجه‏های گرگی شوند و زخم بزنند. می‏ترسم لطافت صدایم نعره‏های گوشخراش شوند. از وحشی شدن خودم می‏ترسم. از اینکه بجای مردن در عشقش، چاقو بردارم و سیاهی‏ها را رنگ خون بزنم می‏ترسم.
کز می‏کنم گوشه‏ی اتاق. زانوهای خودم را سفت می‏چسبم. چشم می‏دوزم به برق تیره‏ی ناخن‏ھایم. نفس نمی‏کشم. پلک نمی‏زنم. زیر لب می‏گویم وحشی‏ام نکن. مدارا کن با من تا صبح.

خیانت

2010-07-27T11:49:00.005+04:30

به معشوقی که پشت پنجره‏ها پرده‏ی قرمز می‏زند.

اینهمه سنگریزه می‏زنم به پنجره
یکی را برنمی‏گردانی
به من بگو
بالکن را کی جارو می‏زنی؟
خیانت کرده‏ام
سنگریزه به شیشه‏ی خودم زده‏ام
می‏خواهم خودم را سنگسار کنم.

سرخ

2010-07-08T12:25:00.004+04:30

ذره ذره آب شد

یخ نبود

سیب بود

سرخ

سرخ

بخار شد.

عبرت بشوند...

2010-07-05T11:40:00.000+04:30

بخت یارم بود
که زود به داد خودم رسیدم
طرح چشم‏هایت را
روی اسکناس‏های صدتومانی کشیدم
کرایه دادم به راننده‏های تاکسی
که دست به دست بچرخند
عبرت بشوند برای تمام چشم‏های شور.

مثل یک نامه

2010-06-08T12:01:00.003+04:30

سلام مهربان.

دیدم از همکار بی‌شعورت نوشته‌ای و آدم‌های بی‌شعوری که قلب و تردی بیش از حد این حجم گوشتی را ندیده می‌گیرند و دلم خواست برایت بنویسم. اینجا. جایی که هرکسی رد بشود می‌بیند. شبیه نامه‌های خصوصی‌مان که حالا دلتنگی می‌کنم و نمی‌نویسم. دوستت دارم و دلم برایت تنگ است.
گاهی وقت‌ها حس می‌کنم اجزای تنم از هم جدا می‌شوند. دست‌ها، پاها، بخصوص بازوهایم. انگار جسمی شکسته شکسته روی آب افتاده باشم و نرمش لطیف آب تکه‌هایم را از هم دور می‌کند. این روزها در همین حالم و با این حال خنده هم که می‌کنم می‌فهمی و معذب می‌شوی. با این حال معلوم نیست که نوشته‌هایم چقدر از دلت نمره‌ی بد بگیرند. دلتنگی‌هایم را همیشه پنجه روی پوست لطیفت می‌کشم. دلتنگی‌هایم را میخ و چکش می‌کنم و به تردی قلبت می‌کوبم. ببخش.
دلم تنگ است و می‌دانم که دلتنگی‌های من از جنس دلتنگی‌های تو نیست. احساس تنهایی می‌کنم و می‌دانم که تنهایی‌های من و تنهایی‌های تو دنیاهای متفاوتی هستند. با هم فرق داریم. انگار نه انگار که روی یک زمین به دنیا آمده‌ایم. انگار نه انگار که یک هوا را نفس می‌کشیم. انگار نه انگار که چشم‌هایمان هم‌رنگ‌اند. من با تو فرق دارم.
نوشته‌ای که همکار بی‌شعورت به تو می‌گوید بدیمنی. وای عزیز من. قلب کوچکت پرنده می‌شود و به دام می‌افتد که مبادا بدیمن باشی؟ من از حسادت‌ها و مکرهای زنانه بیزارم. من از وقاحت‌های مردانه بیزارم. برای همین از کوره در می‌روم وقتی ریز می‌خندی و دنبال آثار حسادت در حرف‌ها و رفتارهایم می‌گردی. زخم زبان‌ها آدم را بیچاره می‌کنند. حسادت‌ها زندگی‌ها را تباه می‌کنند. قلب‌های کوچک و ترد را می‌آزارند. من را بی‌تاب می‌کنند.
در هر قلبی چیزی‌ست شبیه بمب، فتیله می‌خواهد و آتش‌افروز. آتش‌افروزها مثل قطره‌های باران وقتی که زیر رگبار گیر افتاده باشی، از آسمان و زمین می‌بارند. فتیله را خاموش نگه دار.

به قدرت هوایی که گرداگر ماست می‌بوسمت.
نفیسه.

سوگند

2010-06-07T15:29:00.002+04:30

سرعت بر سرعت می‌افزاید،
افزون بر افرون.
زمین با رنج دست‌های انسان شخم می‌خورد
با ریل‌های پولادی محصور می‌شود
خود را به دست انسان می‌سپرد
ملخ‌ها جنگل‌ها و مرتع‌ها را کمتر از انسان تخریب می‌کنند
بیابان‌ها کمتر از انسان آب می‌نوشند
انسانی که می‌زاید.
به آغوشت دل نبند
که دیر یا زود پر می‌شود
برادرم به آنچه می‌کند ایمان دارد
من اما می‌دانم که در فاصله‌ی دو مکان
ناممکن ما را از هم جدا می‌کند
من می‌دانم که ما زمین را نابود می‌کنیم
و ما حتی خودمان را از بین می‌بریم
سوگند به تو مریم مقدس
سوگند به شما تمام مادران
که ران‌هایتان دیگر بر زمین راست نمی‌ایستد
که بدن‌هایتان گل‌ها و خاطرات می‌شوند
که درد زایمان دیگر دریچه‌ی مرگ را بر ما نمی‌گشاید
من چقدر به بازوان شما محتاجم
چقدر به عشق تو محتاجم
چقدر به دختری شاد و پسری شاد محتاجم
که شما را قسم
به نام فضا
به نام خنده
جنگل‌ها و مزارع را بزرگتر کنیم
روشنی‌شان را به جویبارها، رودها و دریا برگردانیم
که جانوران زیاد می‌شوند و دنیا دریایی
که صلح در خانه برقرار می‌شود
بر فراز خانه و اطراف آن.

شاعر: ناشناس
ترجمه: نفیسه نواب‌پور

خوراک

2010-05-29T14:58:00.003+04:30

در آشپزخانه‌ی کوچکم
پای گاز
خوراک دندان قروچه می‌پزم
وقتی که پای چوبه‌های دار
مردان چند سر را اعدام می‌کنند.

بی‌نام

2010-05-29T14:55:00.000+04:30

برای تقویت دست‏ها
روزی هزار بار شنا می‏روم

تو بخواب زیر و
چشم بدوز به چشم‏های من
که پاهایم را حلقه کنم دور پاهایت
دست‏هایم را عمود کنم دو طرف گردنت
بالا بروم و پایین بروم:

«یه بوس این طرف، یه بوس اون طرف
یه بوس این طرف، یه بوس اون طرف».

وقتی مردی زنی را دوست دارد

2010-05-02T11:21:00.003+04:30

وقتی مردی زنی را دوست دارد*
سرتاسر زمستان
کوهستان‏های یخ زده را
دنبال آن تک‏گل زیبای افسانه‏ای
می‏گردد
گل را می‏چیند
در قلبش می‏کارد
و پای پنجره‏ای برمی‏گردد
که قرار بوده زن را آنجا ببوسد.

زن سرتاسر زمستان از سرما لرزیده
پای بوته رزهای سفید
مرده.

* این را از تیتر یک شعر گرفته‏ام: کلیک کنید!

مرگ پاریس

2010-04-26T13:45:00.003+04:30

دانشجو را پلیس پاریس کشته
مرد را پلیس پاریس کشته
ته کوچه باتوم افتاده
فریاد سکوت از خیابان‌ها می‌گذرد
این تویی پاریس؟
شهر آرام من، تویی؟

تو را بخاطر تاریخ و مردمانت دوست داشتیم
بخاطر باغ‌ها، خانه‌ها، خیابان‌ها
تو را بخاطر آزادگی‌ات دوست داشتیم
پاریس!

هر وقتی که جایی بر زمین به کسی ظلم می‌شد
هر وقتی که جایی بر زمین ظالمی پیروز می‌شد
مردم به پاریس پناه می‌آوردند
چون تو چشم امید بودی
پناهگاه بودی،
پاریس!

شهر باشکوه من، جزیره‌ی نور
باستیل به دست مردمانت فتح شده
از سنگرها پوشیده شده‌ای
پریشان و منقلبی
پاریس!

عاشقان در کرانه‌های سن از عشق می‌گویند
رود آرام زیر پل‌ها می‌غلتد
به این شهر که می‌رسد
آب از جراحتی در عمق عشقمان سرخ می‌شود

پلیس پاریس آرزوهایمان را لگدمال می‌کند
می‌خواهند پاریس را از قلبمان بتراشند
می‌خواهند رویاهایمان را قتل عام کنند.

آهای مردم کوچه، مردم خیابان، مردم شهر
مرگ پاریس را آیا
با این پیشینه تاب می‌آورید؟

شاعر: ناشناس
ترجمه: نفیسه نواب‌پور

دست

2010-04-21T17:39:00.001+04:30

همیشه
در جستجوی این دستِ
غایب‏اید
غایب از ازل
این جوانه‏ی غفلت
روی تن‏تان
دستی که بی‏وقفه
تمام طول روز
احساسش می‏کنید
دستی
که در برتان دارد.

شعر از: کلودین بوهی
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

امید

2010-03-24T18:52:00.002+04:30

می‏گن؟
یادشون می‏ره.
نمی‏گن؟
گفته بودن.

می‏کنن؟
وحشتناکه.
نمی‏کنن؟
بی‏خیال.

چرا از همه جا
امید،
وقتی همه چی
خیاله؟

شعر از: فرناندو پسوا
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

چرخ، چرخ، همیشه

2010-03-19T16:33:00.005+03:30

از مدرسه رسیدیم
قطار قصه دیدیم
یه واگن طلایی
رو ریلای خیالی
سوار شدیم، خندیدیم
دور دنیا چرخیدیم
چرخ، چرخ، چه چرخی
چه ساحل قشنگی
قایقای رنگارنگ
گوش‏ماهیای خوشرنگ
یه چندتایی جزیره
تو دریا بی‏نظیره
ماه، ماه، چه ماهی
تو قایقای کاهی
با یک عالم ستاره
رو موجا بی‏قراره
ماهی‏گیرا زیر آب
تو فکر ماهی‏کباب
چرخ، چرخ، دوباره
قصه ادامه داره
رو ریلای خیالی
باغچه‏ی خاک خالی
می‏گرده دور دنیا
می‏گذره از رو دریا
پشت سرش زمستون
روون شده شتابون
که باغچه رو بگیره
سرما تو خاک بچینه
ما پشت سر رسیدیم
باغچه رو پس گرفتیم
زمستون زیر چرخا
جا مونده بود با سرما
بهار اومد دوباره
قصه ادامه داره
سوزن‏بان مهربون
مرسی می‏گفت بهمون
گل‏های ناز و خوشبو
بی‏حرف و بی‏گفتگو
تو باغچه‏های خالی
قد کشیدن حسابی
ما بچه‏ها پیاده
رفتیم تو دشت و سبزه
با اسب و یا با گاری
با ماشین سواری
با قایق و با کشتی
تو آسمون، رو خشکی
رقصیدیم و خندیدیم
دور دنیا چرخیدیم
چرخ، چرخ، همیشه
بهار برنده می‏شه.

شعر از: ژاک پره‌ور
ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

تئاتر صحنه‌های زنده

2010-03-12T17:51:00.002+03:30

مردی از دیدن صحنه‌های زنده دست می‌کشد
«امروز» در تئاتری می‌میرد
حیف از دست‌ها و قلب‌ها و رگ‌های باریک زنانی
که در سکوت به چشم می‌آیند.
در طلاکاری سقف‌ها
تندیس‌های بزرگ زنانه
طرح پیکرهای مادرانه داشت.
صحنه‌ی بهاری مصنوعی بود
بی صدای فریاد هیچ کودکی
بی جنبش هیچ بیننده‌ای
و بیرون، روی تمام سقف‌ها برف نشسته بود.

شعر از: ژان فولان
ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

برای کودکم، با عشق

2010-03-08T11:39:00.002+03:30

طراوت تولد را بر سینه‏‌های هم نشا می‏کنیم‏
تو ریشه در پستان‏های رسیده‏ی من می‏دوانی
من در رگ‌های سرخ تو
خون گرم می‏نوشیم
بهار بر اندام‏هایمان جوانه می‏زند
پرنده‏ها روی سست‏ترین شاخه‏هایمان لانه می‏سازند
برگ‏های سبز می‏دهیم
و ملتمسانه به چشم هم خیره می‏شویم
یعنی:
درخت من، جایی نرو!

طنز زندگی

2010-03-08T11:38:00.000+03:30

ماشین زندگی‏‌ام فقط دو دنده دارد
راست، می‏زند به صحرای عاشقی
چپ، بیراهه می‏رود
عقب برنمی‏گردد
خلاص که می‏کنم، راست می‏رود جلو
ترمز ندارد
تابحال چند نفر را زیر گرفته‏ام
.
خطر نمی‏کنم
فرمان را دست تو نمی‏دهم.

بی‌نام

2010-03-05T15:59:00.002+03:30

۱
قایق کوچکی‌ست
می‌نشینم و پارو می‌زنم
رو به جزیره‌هایی که به کرانه‌هایشان نمی‌رسم
پارو می‌زنم
پارو می‌زنم.

۲
روبرویم
ماهی‌های طلایی کوچک و بزرگ‌اند
نور روی فلس‌هایشان می‌رقصد
نیازی به آب ندارند
آفتاب برایشان کافی‌ست.

۳
جزیره‌ها گرداگردم
از میانشان می‌گذرم
از جنگل‌هایشان میوه‌های رسیده به آب می‌ریزند
چندتایی را در هوا می‌گیرم
آب‌ها پر از تمساح‌اند
تمساح‌ها گرسنه نیستند.

۴
پارو می‌زنم. پارو می‌زنم.
از جزیره‌ها دور می‌شوم
ماهی‌های طلایی نیستند
درختی نیست، میوه‌ای نیست، تمساحی نیست
فقط آب است به عمق هزارها متر
از تکان‌های ساده‌ی قایقم می‌ترسم
از افتادن پاروها می‌ترسم
به دیواره‌های کوتاه چوبی می‌چسبم
نور می‌غلتد روی آب
سرم گیج می‌رود
قایقم روی آب تاب می‌خورد.

۵
به سرزمینی می‌رسم از شهر و خاک
روی ساحل ماسه‌ای دراز می‌کشم
قایقی نیست
صدای موتور ماشین‌ها می‌آید از دور
صدای گپ زدن مردان و زنان می‌آید
که بر پیاده‌روهای بتونی راه می‌روند
صدای چرخ کالسکه‌ها را می‌شنوم
و صدای افتادن میوه‌ها را می‌شنوم
از جنگل‌های جزیره‌های دور دست
بر آب‌هایی پر از تمساح‌هایی که گرسنه نیستند.

۶
آفتاب هست و ابرهای پراکنده و ماهی‌های طلایی در حال پرواز
باد ماسه‌ها را روی پاهایم می‌پاشد
روی دست‌هایم، روی تنم.
قوطی‌های خالی کنار دیوارها به هم می‌خورند
آدم‌ها به رستوران‌ها، پشت درها و دیوارها می‌روند
صدای عبور ماشین‌ها می‌آید از دور
روی آسفالت خیس
باران تند می‌شود
باد تند می‌شود
دریا موج برمی‌دارد
آب به صخره‌ها می‌کوبد.

۷
روی پیاده‌روهای بتونی راه می‌روم
لباس‌ها را دور تنم محکم می‌گیرم
باد سینه‌ام را فشار می‌دهد
موهایم آشفته و گیج‌اند
خانه‌ام کجاست؟

۸
می‌نشینم روی مبل
پاهایم را دراز می‌کنم روی میز
چراغ‌های دیواری همه زردند
فنجان گرم چای در دستم
بخار به صورتم می‌زند
منتظرم کسی برسد
کنترل تلویزیون را بردارد
آنقدر کانال عوض کند
تا به خواب روم.

همه می‌گن

2010-02-26T22:35:00.003+03:30

همه می‏گن
نفسم تازه بالا اومده
مث یه کرم
درست همونطوری
تنگ خونه‏م یه درخت چناره
وسط یه بازار مکاره
که کسی نمی‏شناسدش.

پاتوق من اونجاست
که عاشق گپ زدنای گذری‏م.

شعر از: ماری-کلر بانکوار
ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

در ساعت ناگزیر

2010-02-21T23:58:00.006+03:30

دود غلیظ را دیدم
در ساعت ناگزیر
خفقان بلندگوها
خرد شدن، کتک خوردن، دفن شدن
طناب‌های افترا را دیدم
پای چوبه‌های دار
گردوخاک، سیاهی فریاد
مرد نامرئی را دیدم
که خودش را می‌زدود.
با اینهمه
قدرت صدا را دیدم
داغی قدم‌ها بر راه
خاکستر روفته
مهر
طغیان
و چهره‌ی آرام عشق را دیدم.

از مجموعه شعرهای می 68

ما

2010-02-18T19:31:00.003+03:30

می‏گویید و می‏لرزم
می‏گویید و می‏خندم
می‏گویید، رنگم می‏پرد و جواب می‏دهم
ناگهان، بازوهایتان گرداگردم
کلمات چه بیهوده‏اند
مثل سر خوردن است،
فرو رفتن در وان آب گرم
بحث تمام شد
ما... بله

شعر از: بئاتریس بلیناکوف
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

تو خوابی

2010-02-18T19:20:00.001+03:30

شب است و سکوتی ژرف.
تو خوابی و
من بیدار.

بی‏شک رویا می‏بینی
من خاطراتمان را می‏کاوم
و به صدای نفس‏هایت گوش می‏دهم.

شب است و سکوت ژرف.
تو خوابی و
من پای عشقمان بیدار.

رویاهایمان را می‏کاوم، که روزها را در خود می‏پیچند
از فراموشی بیرونشان می‏کشم
که بر خاکریزها برافرازمشان
اشک‏های کودکی‏هایمان را بازمی‏یابم
شب است و سکوت ژرف.
من دیده‏بانی پیرم
که پشت خاکریزها پنهان می‏شوم.
می‏دانم چطور می‏شود شهری را فتح کرد
می‏دانم چطور می‏شود قلبی را از دست داد.
تو خوابی و
من بیدار.

من قلمزن شب‏های پر ستاره‏ام،
طلاکار روزها.
برای رسولان، بامدادان و
رنگین‏کمان دقایق بی‏دغدغه دارم.
از معبد خدای من
نه بوی خون می‏آید
نه صدای شیون زن.

من دیده‏بانی پیرم
که پشت خاکریزها پنهان می‏شوم.
شب است و بس آرام
تو خواب...

مردم رویاهایم را می‏بردند
از من دست نوشته می‏خواستند
پیراهن کتانم را به تن نداشتم
که رو در رویشان روم.
من فقط سپر دیده‏بان بودم.
روز می‏شود
و ما فردا همدیگر را در باغ پیدا می‏کنیم
در غبار نقره بر بوته‏های رز
رویاهای کودکی ما.

دیده‏بانی پیرم
که پشت خاکریزها پنهان می‏شوم،
به چشم، پگاه‏های کهنه دارم
در سر، سرودهای آینده.

شعر از: برنارد دادیه
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

فلسفه‌ی من

2010-02-17T16:28:00.012+03:30

یه وقتی زیاد این آهنگو از رادیو می‏شنیدم. سعی کرده بودم ترجمه‏ش کنم اما چیز خوبی از کار درنمیومد. فک کردم فقط یه نفر می‏تونه این ترجمه رو بنویسه. متنو دادم دستش و یه چیزی تو این مایه‏ها بهم برگردوند. یه دستی به سروگوشش کشیدم و شد این چیزی که اینجاست. نمی‏دونم شعرش از کیه ولی «آمل بنت» می‏خونه به اسم «فلسفه‏ی من».

توسرم فقط اینه: منو همینجوری که هستم بخوان
شاید خیلیا خیلی چیزا بم بگن..
من اما مشتمو واسه خاطر همه چیزای خوب و همه چیزای بد بالا می‏برم
خب درسته دورگه‏م.. گناه که نکردم
قلبم گر می‏گیره.. بی‏خیال، مشتمو بالا می‏برم
سرمو بالا می‏گیرم.. ترکه‏ی خوش تیپی‏م.. مدام جون می‏کنم
زندگی نم‏تونه دست و پامو ببنده.. تو بازی، یه آس، رو دست شاهم
با اینکه عقایدمون با هم فرق دارن، با اینکه واسه‏م خوب نیست
مشتمو می‏برم بالا.. بازم بالاتر..
خود ماهو نشونه می‏رم.. خسته‏م باشم باز نمی‏ترسم
با همه وجودم جای زخما رو حس می‏کنم
اگه لازم باشه بازم از این کارا می‏کنم
و مشتمو پایین نمیارم
مث باقی دخترا نیستم.. هم نگاهامون فرق داره، هم لباسامون
اطوارای خودمو دارم.. پیچ و تاب تن خودمو دارم.. که دلا رو گرم می‏کنه
یه دخترم از یه محله‏ی عادی.. که یاد گرفته‏م مغرور باشم
عاشق باشم نه بدبخت.. قلب داشته باشم نه سنگ
توسرم فقط اینه: منو همینجوری که هستم بخوان
با خنده و محکم.. دستمو مشت می‏کنم.. آینده رو نشونه می‏رم
سرمو بالا می‏گیرم.. ترکه‏ی خوش تیپی‏م.. مدام جون می‏کنم
زندگی نم‏تونه دست و پامو ببنده.. تو بازی، یه آس، رو دست شاهم.

ترجمه و بازنویسی از: نفیسه و ایلناز نواب‌پور

رویایی بی‏دغدغه

2010-02-16T17:35:00.003+03:30

تمنا خونم را به جوش می‏آورد،
به عشق، روحم را می‏خراشی.
بخشش لب‏هایت: بوسه‏هایت
قدر صمغ و شراب می‏بخشدم.
سرت آرام سوی من می‏گردد
که تا خرمی روز
تا صید سایه‏های شبانه
رویایی بی‏دغدغه را بخوابم.

شعر از: الکساندر پوشکین
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

قاب‌ها

2010-02-06T12:00:00.005+03:30

دست در کمرگاه عریانت می‌اندازم
چهره‌ها، محدود به چهار گوشه‌ی قاب‌ها
زیر شیشه‏‌ها
با نگاه‌های مستقیم
حرکت دست‌هایمان را می‌پایند.

می‌بوسی‌ام       با لب‏هایی خیس و داغ
لب‏هایم، لاله‏ی گوش‏هایم، امتداد خطوط گردنم       خیس و داغ می‏شوند

چشم‏ها       با نگاه‏های ثابت و مستقیم       لبخند می‏زنند.

- «کاش چراغو خاموش کنی»
- «می‏خوام ببینمت»
چشم‏ها از زیر شیشه‏ها زل می‏زنند.

- «ملافه بکش رو تنم»
- «می‏ﺧوام لخت ببینمت»
چشم‏ها از زیر شیشه‏ها به عریانی‏ام زل می‏زنند.

تنم را خیس و داغ می‏بلعی
رگ‏هایم را متورم و داغ می‏مکی
حجم هوا زیر پستان‏هایم می‏رود و برمی‏گردد
بچه‏ها با نگاه‏های معصوم دید می‏زنند

-«نمی‏تونم»...

قاب‏ها را از دیوارها می‏کنی
چهره‏ها را با نگاه‏های ثابت و مستقیم از اتاق می‏بری
چشم‏ها خیره می‏شوند به کفپوش‏ها
جای خالی قاب‏ها روی دیوارها کپک زده
جای خالی چشم‏ها       نگاه‏ها       مردان و زنان       کودکان
تنم خیس و داغ بوسیده می‏شود
رگ‏های ورم کرده‏ام مکیده می‏شوند
هوا زیر پستان‏هایم می‏رود و برمی‏گردد
دست‏هایم بر کمرگاه عریانت جفت می‏شود

- «نمی‏تونم»...

نمی‏توانم.

ترجمه‌ی چند شعر از آنتونیو راموس روسا

2010-01-23T14:55:00.004+03:30

یک

نمی‏توانم عشق را به قرنی دیگر موکول کنم
من نمی‏توانم
حتی اگر فریاد در گلو خفه‏ام کند
حتی اگر نفرت بترکد بشکند مشتعل شود
زیر کوه‏های خاکستری
کوهستان‏های خاکستری

نمی‏توانم این در آغوش گرفتن را به تعویق بیندازم
که دو روی یک سکه‏اند
عشق و نفرت

هیچ چیز را نمی‏توانم به تعویق بیندازم
حتی اگر شب وزن قرن‏ها را بر شانه‏هایم بیندازد
حتی اگر سایه روشن پگاه دیر برسد
نمی‏توانم زندگی‏ام را به قرنی دیگر موکول کنم
عشقم را
و فریاد آزادی‏ام را نیز

نه من نمی‏توانم قلب را به تعویق بیندازم.

دو

روشنی که می‏فسرد به تمامی
نورها که باز نفس می‏کشند
پرچم‏ها که می‏افتند
مردان که خاموشی می‏گیرند
روح که به آرامی در سکوت می‏میرد
وقتی که دریا و آسمان
در گذر از نفس سایه‏ها
شبانه به هم می‏رسند
وقتی که نور در تو می‏میرد
آخرین پرتو از روز
و تو در سکوت شب قدم می‏گذاری
با خورشیدی که زیر آب‏هاست
در سکوت شب.

سه

می‏شناختمت
اگر با ماسک سفیدت می‏آمدی.
شاید بر عرشه‏ی یک کشتی
بین ابرها و حاشیه‏ها.

می‏شناختمت
از آزادی بی‏پروایت
از درخشش گرداگردت
از گیرایی رایحه‏ات.

ترجمه‌ها از: نفیسه نواب‌پور

جدایی

2010-01-22T19:53:00.002+03:30

ننویس. من غمگینم و می‏خواهم خاموش باشم.
تابستان‏های زیبای بی‏تو، شب‏های بی‏چراغ‏اند.
دست‏هایم را باز بستم، بی توان داشتن‌ات،
تپش قلبم، ضربه‏هایی بر مزار است.
ننویس!

ننویس. به خودمان فقط مردن یاد می‏دهیم.
فقط از خدا می‏خواهم... فقط از تو، که چه دوستت داشتم.
در عمق غیابت، شنیدن از تو که دوستم داری،
شنیدن صدایی‏ست که هرگز به آسمان نرسیده.
ننویس!

ننویس. می‏ترسانمت؛ من از حافظه‏ام می‏ترسم؛
صدای تو را در خود دارد که گاه مرا خوانده‏ای.
آب جاری را به کسی که توان نوشیدن ندارد نشان نده.
نوشته‏ای عزیز، تصویری زنده‏ست.
ننوس!

این کلمات شیرین را ننویس که یارای خواندنم نیست:
گویی صدای تو بر قلبم می‏ریزدشان؛
و سوختنشان را در گذر از خنده‏هایت می‏بینم؛
گویی به بوسه بر قلبم داغ می‏خورند.
ننویس!

شعر از: مارسلین دبورد-والمور
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

نوشتنی نیست

2010-01-21T15:23:00.002+03:30

می‏فهمی؟
در این غوغایی که همه جا هست
نمی‏شود نوشت.
یک هفته هست
که انفجار آینده را در در نگاه‏ها می‏بینم
نوشتن واقعن ممکن نیست.
برای فهمیدن التهاب پاریس
باید ساعت‏ها راه رفتن بلد بود
به هرجا سرک کشیدن و بلعیدن کلمات
خواندن تمام دیوار نوشته‏ها در آمفی‏تئاترها
اقرارهای تک‏باره و
اعلان‏هایی که معلوم نیست کی در کوچه گفته
کسی که به رنج خفته
بین دعای تشییع کننده‏ها
کسی که پول کم آورده
نان و شکلات با دیگران شریک شده.
احیانن موزیک برایت آشنا نیست؟
همه جا شوپن، روی کلیدهای پیانو
چه رومانتیک!
همه فکر می‏کنند
گدای آواره‏‏ای‏ست زیر باران
من اما می‏دانم که حالا نباید خوابید
حالا که شب در رنج غیاب برچیده می‏شود
و صبح می‏رسد.
زندگی همیشه در جریان است
خسته نمی‏شود.

از مجموعه شعرهای انقلاب می 1968
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

دیدم

2010-01-21T11:18:00.005+03:30

منظری دیدم از سنگ و رود
که ابرهای تیره مثل عنکبوت
در تاریک روشن هوا
در سرما و بین رزها
برش کوه‏ها را می‏جویدند.

تصویرهای زیادی دیدم
از زمین و آسمان
غوطه‏ور بر جسم خدایی
که چنین همآغوشی با طبیعتی
هدیه می‏کند.

شعر از: سوفیا آندرسون
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

زیبای من

2010-01-18T18:44:00.002+03:30

روزی هزاربار
هزاربار پنجره را باز می‏کنم
که با چشم‏های شوخ‌ات
در قاب پنجره بخندی
با اشتیاق
در قاب پنجره می‏خندم
زیبای من!

در جزیره‏ای دوردست

2010-01-14T16:36:00.005+03:30

در جزیره‏ای دوردست
مرگ به خواب می‏رود
کنار چشمه
بوته‏ی رز گل می‏دهد
خود را تمام سال
به زیباترین گل‌‏ها می‏آراید.

برشی تزئینی‌ست
از هزاران رنگ،
سینه‏ای مرمرین
بر سیل شرابی شیرین.

ستاره‏ی سفیدی‏ست
با پرتوی ایزدی
که اشک‏های سفید
به قلب زنبق‏های سفید می‏ریزد.

درگاهی‏ست پر از طلسم
بر پاهای لرزانم
آنجا که سر برای آرمیدن می‏‏نهم.

بهشتی جان‏بخش است
گواراتر از یک هم‏آغوشی
که شب، در روشنی نور ماه
عطر می‏پاشد.

پیشانی توست
بافته‏ی موهای قهوه‏ای توست
لب‏های توست،
آه فاطمه!

شعر از: تئودور دو بانویل
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

خاطرات غیاب

2010-01-07T11:33:00.004+03:30

- از کامنت دوستی که محاسبه‏ی تاریخ کرده بود متوجه شدم انگار خیلی وقت است برای وبلاگم چیزی ننوشته‏ام. گمان کنم تا رسیدن این مطلب سه هفته گذشته باشد. هیچ متوجه گذشت زمان نبودم. کارهای نیمه‏تمامی بود که باید تمام می‏کردم. چند روزی سفر بودم و باقی را درگیر گذراندن زمان. چیزهایی هم هست برای تعریف کردن.
- هفته‏ی پیش بالاخره فهمیدم این موجود کوچک دوست داشتنی درون تنم مذکر است. خبر تازه‏ای نبود چون همه، بدون استثنا، حتی کسانی که من را ندیده‏اند، بدون هر آزمایش پزشکی کودکم را پسر تشخیص داده بودند. وقتی تردید می‏کردم که مبادا تصویرها اشتباه کنند، دکتر چیزی را نشانم داد و گفت ببین... کودکم حالا حسابی بزرگ شده و یک کیلو وزن دارد. هیچ فرقی نمی‏کرد دختر باشد یا پسر. حضورش، ضربه‏های گاه آزار دهنده‏اش به درونم و ارتباط زیبای احساسی در گروه کوچک سه نفری‏مان را با چیزی عوض نمی‏کنم. شادی و شوری که به زندگی‏مان می‏بخشد توصیف نشدنی‏ست. گاه نیمه شب‏ها بیدارم می‏کند و گاه چنان آرام می‏خوابد که می‏ترسم حرکاتم بیدارش کند.
- هفته‏‌ی پیش در تولد یک زندگی مشترک هم حاضر شدم: مراسم سخت و پر لذت خواستگاری برای عروس و دامادی که هیچ کدام غریبه نبودند. از همان زمان تولد هم را شناخته‏اند و حالا قرار است همسر و همراه باشند. از بچگی هم‏بازی بوده‏اند و سالهاست آرزوی یکی شدن دارند، اما... برگزاری یک مراسم چقدر سخت است. زمان سنگین و سخت می‏گذرد. مثل اینکه تمام بار مسوولیت سالهای پیش رو را با خود دارد. هیچ کس غریبه نبود اما حرف‏ها غریبگی می‏کردند و به زبان نمی‏آمدند. نگاه‏ها غریبگی می‏کردند و راحت چرخ نمی‏زدند. دل غریبگی می‏کرد و ساده نمی‏تپید.
- دنبال فرصتم که قصه‏ی آن شب را بنویسم. قصه‏ی داماد را که وقت حاضر شدنش هم آب قطع شد و هم برق. قصه‏ی داماد عجولی که جمله‏ی معروفش همیشه «هیچ وقت برای هیچ کار دیر نیست» بوده. از کمردرد می‏نالید و صدایش گرفته بود که صبح روز بعد بی‏دلیل خوب شد. دنبال توجیح نشانه‏ها بود که چرا در شروع ماجرا پاکی و روشنی را از دست داده. یکی گفت فکر نکرده ببین چند مورد شنیده‏ای که شب دامادی کسی آب قطع شده باشد یا داماد از چیزی به گریه افتاده باشد. راست می‏گفت. اغلب اضطراب و هراسی که با خود داریم حتی بر اشیاء اطرافمان اثر می‏گذارد. چای می‏ریزد. پا به جایی گیر می‏کند. ظرف شیرینی می‏افتد... خوشبختانه همه چیز آن شب به خیر گذشت. نه چیزی ریخت و نه چیزی افتاد و نه چیزی شکست. پرم از شوق. پرم از آرزو.
- کتاب شعری از شاملو را به من رسانده‏اند پر از یادداشت تصحیحات. هنوز نمی‏دانم یادداشت‏ها به خط کیست، اما حضور آیدا و نزدیک‏ترین دوستان شاعر را لابلای صفحات حس می‏کنم. خطوط از قلم افتاده یا تاریخ‏های دقیق با مداد نوشته شده‏اند. جابجا کاغذهای باریک رنگی از لابلای صفحات بیرون زده‏اند. باقی کتاب سفید و انگار دست نخورده است. یکی دو هفته‏ای قرار است فقط شعر بخوانم. عاشقانه‏های شاملو را واقعن دوست دارم. در بی‏تحرکی این روزهایم که استراحت نزدیک به مطلق برایم تجویز شده، شعرها مایه‏ی دلگرمی و بهانه‏های اشتیاق‏اند.
- تمام این ماجراها را نوشتم از بی‏حرفی که گیجم و در جریان‏های زندگی عجیب تمرکزم را از دست داده‏ام. می‏نویسم و باز می‏نویسم و خسته نمی‏شوم.

بی نام

2009-12-21T12:23:00.002+03:30

همه چیز پشت در آسانسور گم می‏شود
حبس تا طبقه‏ی همکف
و دری که به کوچه باز می‏شود.

ارواح دور اتاق‏ها می‏گردند
اشیاء را می‏بویند، لمس می‏کنند
روی مبل‏ها می‏نشینند، چای می‏نوشند
پایشان به کتاب‏ها می‏گیرد
خاکستر سیگارشان روی فرش می‏ریزد
روی تخت دراز می‏کشند
لابلای ظرف‏ها،
کنج گنجه‏های آشپزخانه می‏خوابند
از پرده‏ها و چراغ‏ها آویزان، تاب می‏خورند...

کاش برگردم
پشت در فقط نگاه چشم‏های تو باشد
و آغوش منتظرت
در ساختمانی بدون آسانسور
بدون راه پله
بدون راه‏های خروج.

آواز اورفئوس

2009-12-15T19:01:00.003+03:30

سپیده، خورشید و درآر
سپیده، وقت سحر
مرواریدای شبنم و
رو تن گل‏ها بذار
عزیز دلم
خدا می‏خواد تو سرزمینم
واسه اونایی که عاشق‏ان
تو یه بهار ابدی
بدون هر ذره بدی
بهشت نو بنا کنه.

بخون، بخون قلب من
بخون سرود صبح و
بازی زندگی رو از سر بگیر

سپیده، خورشید و درآر
سپیده، وقت سحر
توی قلب عاشقم
از اون که اینهمه براش منتظرم
به قشنگی طلوع
یه خط عاشقی بذار

آه اولین نفس‏اش
جواب اولین نیاز

حالا دیگه وقتشه
دوباره هیچ بوسه‏ای گم نمی‏شه ...
آره دیگه وقتشه
نوازشی دوباره گم نمی‏شه

بخون، بخون قلب من
بخون سرود صبح و
بازی زندگی رو از سر بگیر.

سروده از: دلیدا
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

ماه

2009-12-14T19:24:00.006+03:30

برای بزرگ بودن، کامل باش:
در تو فقدان یا زیادتی نیست.
در هر چیزی به تمامی باش.
با کمترین کنش، هر آنچه هستی را بیارا.

بر هر برکه‌ای ماه، کامل می‌تابد
چرا که بر بلندا می‌زید.

شعر از: فرناندو پسوا
ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

درمورد ریلکه

2009-12-09T10:26:00.003+03:30

راینر ماریا ریلکه 4 دسامبر 1875 در پراگ به دنیا آمد. پدرش کارمندی بازنشسته بود و آرزو داشت پسرش نظامی باشد. راینر جوان پنج سال را در پانسیون یک مدرسه‌ی نظامی گذراند اما بخاطر ناتوانی بدنی مجبور شد آنجا را ترک کند. او بعدها مدت بسیار کوتاهی نیز در جریان جنگ جهانی اول، در پیاده‌نظام خدمت کرد. ظاهری لاغر و نزار داشت، با صورتی استخوانی و پیشانی بلند، بینی بزرگ نوک تیز و چشم‌های سبز زیبا. به شدت مقید به آداب و رسوم بود و تنهایی را به هر چیزی ترجیح می‌داد.
در پراگ، مونیخ و برلن، حقوق و بازرگانی خواند. در 1897 با لو-آندره‏آس سالومه در مونیخ آشنا شد که عشقی دوستانه بین آنها تا آخر عمر دوام یافت. در 1897 اسم کوچکش را از «رنه ماریا» به «راینر ماریا» تغییر داد. همراه لو و همسرش به ایتالیا و سپس به روسیه سفر کرد و فرصت آشنایی با لئون تولستوی را در 1899 به دست آورد. در 1901 با کلارا وستهوف از شاگردان آگوست رودن ازدواج کرد که با او صاحب دختری به نام روث شد اما آنها یک سال بعد از هم جدا شدند. ریلکه پس از آن به پاریس رفت و منشی رودن شد. از 1907 تا 1910 همراه رودن در تمام اروپا سفر کرد. او را می‌توان ساکن واقعی اروپا دانست. سالها در ایتالیا، روسیه، اسپانیا، دانمارک، فرانسه و سوییس زندگی کرده است. خودش می‌گوید «ایتالیا را از هشت سالگی می‏شناسم: در تنوع تحمیلی و سرشاری فرم‏ها، اولین راهنمای هستی برانگیخته‏ی من بود». ریلکه در مدت ارتباطش با رودن از نثر به شعر گرایش پیدا کرد و بعدها جستاری درمورد مجسمه سازی به نام «درباره‏ی رودن» نوشت. در 1910 با پرنسس ماری آشنا شد که در کاخی در دونیو در سرزمین اتریش در ساحل آدریاتیک به دنیا آمده بود و گاه بگاه برای زندگی آنجا می‏رفت. «مرثیه‌ی دونیو» بخاطر او سروده شده است. ریلکه سپس از سال 1919 به سوییس رفت و در آنجا تا پایان عمر چندین مجموعه شعر به فرانسه منتشر کرد.
از مشهورترین آثار ریلکه مجموعه‌ی «نامه‏هایی به یک شاعر جوان» است که فرانز زاوه کاپوس، گیرنده‌ی نامه‌ها، بعد از مرگ ریلکه آنها را منتشر کرد. ریلکه در این نامه‌ها درونیات خود را برای کسی آشکار می‌کند که او را عملن نمی‌شناسد. او در این نامه‌ها بدون هیچ تعصبی از مرگ، عشق، تنهایی و رازهای خلقت نوشته است.
آثار ریلکه بطور عام درون‌گرا هستند. می‌توان در آثارش درجاتی از عرفان و تصوف را مشخص کرد. او به شکل عامیانه‌ای به عالم ارواح اعتقاد داشت. حتی در ارتباطش با اشیاء، هر چیزی را چنان لمس می‌کرد، گویی روح مخفی‌اش را حس می‌کند. اندیشه‌های عمیقی در واقعیت‌های مربوط به زندگی، بخصوص مرگ دارد که در نوشته‌هایش به چشم می‌خورد. می‌نویسد: «به هرکسی مرگی یگانه عطا کن / مرگی زاده‌ی زندگی منحصر به فردش، آنجا که عشق و فلاکت را خواهد شناخت...» «ما جز پوست، برگ یا میوه نیستیم، مرکز جهانیم، و هرکسی عظمت مرگ را با خود دارد». او مرگ را پدیده‌ای مستقل و نتیجه‌ی منطقی زندگی می‌دانست.
راینر ماریا ریلکه سرانجام در 30 دسامبر 1926 در مونترو به بیماری ناشناخته‌ای درگذشت. به تیغ رزهای چیده شده زخم برداشته بود و حاضر نبود تحت مراقبت‌های پزشکی قرار گیرد.

مرا به هراس‏ات نزدیک کن

2009-12-08T22:38:00.002+03:30

مرا به هراس‏ات نزدیک کن
بازتاب آسمان‏ات را به من ببخش
جنگل در برکه‏ات شناور است
بکارت آبها
آغشته به جیغ‏ها و هم‏آغوشی‏هاست
غوطه خوردن و شکافتن
پرده‏های دریده
و دایره‏های هم‏مرکز.

شعر از: لویی میزون
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

چیزی شبیه خودم

2009-12-07T11:58:00.000+03:30

چیزی شبیه کلاغ
بر شاخه‏های چنار قار می‏زند
چیزی شبیه کبوتر، پشت پنجره
نوک به دانه‏های خشک برنج می‏زند
چیزی شبیه هوا را می‏بلعم
در سینه حبس می‏کنم
چیزی شبیه دست‏های تو را لمس می‏کنم
چیزی شبیه خودم را
از کوه پرت می‏کنم.

به بهانه‏ی تولد ریلکه

2009-12-04T15:55:00.003+03:30

چندین سال پیش، وقتی که محسن عمادی عزیز پیشنهاد ترجمه‏ی شعرهای فرانسوی ریلکه را روی سایتش مطرح کرد، گشتم و از این قطعه‏های کوتاه پیدا کردم. آن وقت‏ها هنوز فرانسه خوب نمی‏دانستم. تنها بودم با یک دیکشنری جیبی و جمله‏های درهم شعر. ترجمه‏های آن زمانم، پاره پاره و پر اشکال ماند تا باز با آنها مواجه شدم. حیفم آمد بی‏اعتنا بگذرم. هرچه را مانده بود ترجمه کردم و هرچه را پیشتر ترجمه کرده بودم ویراستم. همه‏ی این ترجمه‏ها را بی‏ملاحظه در خانه‏ی شاعران جهان منتشر کرده‏ام تا به قضاوت و مشورت هرچه ناهماهنگ است حذف شود یا هرچه می‏ماند اصلاح شود.
به بهانه‏ی سالروز تولد ریلکه مجموعه‏ی این ترجمه‏ها را به مهر و توجه دوست خوبم تقدیم می‏کنم که به من امکان خواندن و بازنوشتن این شعرها را داد. می‏دانم که ریلکه را دوست دارد.
برای دیدن ترجمه‏ها اینجا کلیک کنید.

جبر

2009-12-03T17:30:00.003+03:30

تقریبن دو سال پیش بچه‏ای را از دست دادم که بیست‏ویک هفته درون من و با من زندگی کرده بود. همه چیز نه ناگهانی، ولی غیر منتظره بود. یک زایمان کاملن طبیعی و بچه‏ای که برای تحمل دنیای ما زیادی کوچک بود. زنده بود، اما نفس نکشید. مثل یک عروسک سیاه بود وقتی دیدمش. درست مثل یک عروسک... سیاه.
حالا بیست‏ویک هفته است که بچه‏ای درون من و با من زندگی می‏کند. هفته‏هایی که گذشت را با توهم و ترس گذراندم. هجوم خاطرات و احساس گناه از ندانستگی‏ها و شرایط زمانه امانم را برید. تمام لحظه‏ها را بیمارگونه گذراندم. با کابوس‏های شبانه. آشفتگی‏ها. ترس‏ها. تنها دستمایه‏ها شعر بود و غلیان مهر. وظایف خود ساخته کمک به گذشت زمان‏هایم کرد.
هفته‏هایی که گذشت را در تلاطم وحشیانه‏ی احساسات مقاومت کردم. از این به بعد هرچه را با کودکم بگذرانم تازگی دارد. هفته‏های پیش رو سرشارند از راز. نگرانی‏ها تمام نشدنی‏اند. لطافت زیبای عشق هم از بین نرفتنی‏ست. در حیرتم که نگرانی‏های مادرانه چطور هم سن کودکی‏ست که می‏زاید. حالا... چند هفته بعد... ماه بعد... سال‏های بعد... و انسان که میراست. دلخوشی‏ام پس به چیست؟
دوستی به سفارش می‏گفت بچه مثل هر کالایی که می‏خری عمر مفید و دوره‏ی کارکرد دارد. بعد از آن چه بخواهی و چه نخواهی رفتنی‏ست. از زمان‏هایی که با توست لذت ببر که بعدها افسوس نخوری.
با خودم فکر می‏کنم بچه‏ای که حتی درون من زندگی مستقل خودش را دارد، قلب خودش، خون خودش، ساعت خواب و بیدار خودش را دارد، قطعن مال من نیست. وظیفه‏ی من آماده کردنش برای گریز است. رها شدن در دنیا. زندگی کردن بدون من. تنهایی. چطور با لحظه‏های بودنش خوش باشم؟
کسی می‏گفت از تئوری آرمانی رها شدگی تا پذیرش رها کردن فرزند فرسنگ‏ها فاصله‏ست. سخت است دل بریدن از کودکی که هر جنبش ضعیفش من را به وجد می‏آورد. سخت است پذیرفتن مرگ کودکی که بیست‏ویک هفته با من و درون من زندگی کرده بود. فراموش نشدنی‏ست. جبر است.

مهر

2009-11-30T19:47:00.006+03:30

نه خاطره‌ای
که تو را در من حفظ کند؛
نه مال منی
با شدت آرزوهایم.

آنچه به تو مربوط می‌شود
چرخه‌ی گرمی‌ست از مهر
که به کندی در رگ‌هایم جاری‌ست.

نیازی به دیدنت ندارم
زاده شدن برایم کافی‌ست
تا تو را کمتر از دست بدهم.

شعر از: راینر ماریا ریلکه
ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

دیکته

2009-11-30T19:44:00.003+03:30

فقط کمی جابجا
به جای «آب» نوشتم «دریا»
به جای «نان» نوشتم «خورشید»
به جای «بابا» نوشتم «چشم‏های تو»

معلم خوانده بود:
«بابا به من آب داد.
بابا برایم نان آورد.»

تمام روز پشت در کلاس از سرما لرزیدم.

هارمونی

2009-11-29T17:45:00.004+03:30

مردد، میان گلها و شب
تن‏اش داستانی‏ست.
چون بربطی لابلای موهایم آسوده
می‏خواهد هستی آهنگین‏اش را بنوازم.

در خلوص بی‏اختیار آرامش‏اش
هارمونی گیتاری می‏شنوم
که از میان انگشتانم
ملودی بی‏نقص هستی‏اش را می‏خواند.

شعر از: ناتالیا کوریا
ترجمه‏ی: نفیسه نواب‏پور

شمعدانی

2009-11-21T10:56:00.000+03:30

با دست‏های نور
پنجره‏های خالی را باز می‏کنم
پشت هر پنجره پرنده‏ای آواز می‏خواند
و شمعدانی‏ها گل‏های سرخ می‏دهند.
پای هر پنجره دوره‏گردی هست
و دخترکی که با موهای آشفته
بادکنکی می‏خرد
زنی با کودکی در آغوشش می‏گذرد...

شمعدانی‏ها را با دست‏های مادربزرگ آب می‏دهم
بادکنک‏ها از دست دخترکان رها می‏شوند
کودکان جیغ می‏کشند
سراسیمه پنجره‏های خالی را می‏بندم
آب دادن شمعدانی کار من نبود.

جای درست

2009-11-11T15:08:00.003+03:30

مرکز ثقل جهانم من
پا که زمین می‏کوبم، دریا طوفانی می‏شود
چشم که می‏گردانم، تصادف می‏شود
بعید نیست بزرگراه بند بیاید
می‏خندم، آسمان شهاب باران می‏شود
...

جای درست ایستاده‏ام
مرکز ثقل جهانم من.

مرد بی‌سر

2009-11-08T11:04:00.002+03:30

مردی که سر نداشت، همه‏ی تن‏اش تن بود
دست دور گردن‏اش حلقه نمی‏شد
سر اما روی سینه‏اش آرام می‏گرفت
روی دو پا راه می‏رفت
دست‏هایی به کوچکی بال‏های قناری داشت
به کفایت دود شدن سیگاری لای انگشت‏هایش

مردی که سر نداشت
خودش را روی سنگفرش می‏انداخت
زیر چکمه‏ی سربازان
پیش روی تانک‏ها
و کسی صدای فریادش را نمی‏شنید

من عاشق مرد بی‏سر بودم
اما چشم نداشت،
نمی‏دید.

ماهی

2009-11-06T12:10:00.004+03:30

جست می‏زنم توی تور
صید امروزت، تنها من نیستم
در کاسه‏ی دستانت بی‏تابم
تنم داغ می‏شود
آب را ذره ذره می‏چشانی‏ام
بی‏هوش و حال
به عمق آب پرت می‏شوم
قایق‏ات را دنبال می‏کنم
دور می‏شوی
نمی‏رسم

چند هفته بعد...
دوباره با قایق‏ات می‏رسی
می‏خزم میان تور
صید روزت، تنها من نیستم.

نگاه

2009-11-06T11:59:00.002+03:30

مو
لای سینه‏بند تمام زنان گیر می‏کند
پستان‏هایشان را قلقلک می‏دهد
می‏خندند.

پستان‏های زیبایت را عریان کن
من
فقط نگاه می‏کنم.

یاد

2009-10-23T21:30:00.004+03:30

چطور می‏شود
زندگی شیرین گذشته را بازشناخت؟
شاید در نقش‏های کف دستم
پیدا باشد

در این خطوط و چین‏هایی
که وقتی مشتمان را
بر هیچ می‏بندیم
حفظشان می‏کنیم.

شعر از: راینر ماریا ریلکه
ترجمه از: نفیسه نواب‏پور

نوازش

2009-10-19T19:25:00.006+03:30

در حسرت دوست
تمام شب بیدارم،
نوازشی کوتاه
بر آسمان درخشان می‏گذرد.

اینگونه است جهان
نیرویی اولیه
مادر را
عاشق تمام آنچه از دست داده می‏کند.

شعر از: راینر ماریا ریلکه
ترجمه از: نفیسه نواب‌پور

پنجره

2009-10-01T13:17:00.002+03:30

روزی دوبار سراغ پنجره می‏روم
صبح‏ها که بازش می‏کنم
شب‏ها که می‏بندمش

شمعدانی پیر ولی از حق‏اش نمی‏گذرد
حساب رفت و آمد تمام همسایه‏ها را دارد.

شاید گاهی

2009-09-21T18:37:00.001+04:30

زبانم را بریده‏اند
به جرم اینکه گفته‏ام          دوستت دارم
روی تنم داغ داغ          رد بوسه‏هایت را سوزانده‏اند
استخوان پاهایم را شکسته‏اند

چشم‏هایم را هنوز کور نکرده‏اند
که در بیداری رویایی از تو نبینم
گوش‏هایم را کر نکرده‏اند          که نحس‏هایشان را بشنوم
دست‏هایم را اسیدسوز نکرده‏اند          که به کارشان بگیرند

با غنیمت دست‏هایم می‏نویسم
با غنیمت چشم‏هایم می‏بینم
با غنیمت گوش‏هایم می‏شنوم

گاهی          شاید گاهی          فرصتی باشد برای دوست داشتن.

قاپوق

2009-08-27T08:52:00.005+04:30

مدت‏ها به قاپوق* وصل بودم
و زن‏ها به تماشای رنج کشیدنم، می‏خندیدند.

مردها تکه‏های گل به دست گرفتند
و به سر و صورتم پاشیدند.

اشک در من بالا آمد، متلاطم، مثل طوفان،
و غرورم مرا به هق‏هق انداخت.

نگاهشان می‏کردم، گویی خواب می‏بینم
با ترس و وحشتی خشمگین و طولانی.

میدان باز بود و همه بودند،
زنان ساده لوحانه می‏خندیدند.

مردم با فریادهای احمقانه، میوه پرت می‏کردند،
سر و صدایشان را باد می‏رساند.

خشم و عصیان هجوم آورده بود.
به آرامی نفرت را می‏آموختم.

توهین‏ها تازیانه بود، تازیانه‏ی گزنه.
رهایم که کردند، پاره‏ای بودم.

پاره‏ای از دلخوشی باد بودم. از آن پس
خود را روبروی مرده‏ها می‏دیدم.

شعر از: رنه وی‏وین
ترجمه‏ی: نفیسه نواب‏پور

(*) نوعی آلت شکنجه‏ی قدیمی که سر و دست مجرم را از سوراخ کوچک تخته سنگی گذرانده و فشار می‏دادند.

خاتون من

2009-08-14T21:59:00.004+04:30

در قصر خویش آرمیده،
جایی که ماه، چون بستری از صدف می‏گسترد...
دهانش ممنوع است و تن‏اش تقدیس شده،
جز من، هیچ هستی دیگری شهامت نداشته در آغوشش بگیرد.

سیاهکان طناز به خدمتش زانو می‏زنند...
فرومایگان، با نگاه‏های تهدیدآمیزشان
چون آذرخشی سرخ می‏گذرند...
با خنده‏های سفید و حرکات شیرین...

خواجگکانی ناپسند‏اند
و زنی که دوستش می‏دارم، چشمانی همسان ندارد،
چشمانی دارد ژرف، به سان دریا، صحرا، آفتاب،
که عشق را در مغز استخوان‏ها به لرزه می‏افکند.

خشم چشم‏هایش گریه‏ی نفرت‏بار درد است...
دستاویزشان می‏شوم، بس که زیباست،
چنان دورم از آنها، همیشه، چنین نزدیک‏اند به من...
از گزش برگ گلی مجروح می‏شوند این چشم‏ها.

وارد قصر می‏شوم، فریبا به آب می‏غلتد،
سایه آرام، سکوت بی‏پایان،
بر فرشی به لطافت رستنی‏های بی‏همتا،
به نرمی می‏لغزد پاهای نگارم.

خاتون من با چشم‏های سیاهش، چون گذشته‏ها مرا انتظار می‏کشد.
یاسمین‏های پیچان، حسادت‏ها را می‏پوشانند...
حظ می‏کنم، انتخاب زیورهایش را می‏ستایم،
جانم بر انگشتری انگشتانش می‏پیچید.

نوازش‏هایمان، اشتیاق‏هایی بیدادگرند
بیم‏ها و خنده‏های یاس...
ملاحت فرومی‏بارد، مثل شب،
بوسه‏هایی خواهرانه، بعد از الحاق.

خنده‏کنان، چین دامنش را باز می‏کند...
تن بالغ‏اش را در نور می‏طلبم
در خوابگاهی ممتاز،
زیر سایه‏های امن سروها،
نزد خود می‏خوانم‏اش.

دروازه‌های خالی

2009-08-03T23:16:00.000+04:30

آه اگر تنهایی رنگ داشت
تمام دیوارهای شهر را به رنگش نقاشی می‏کردم
اگر پیکری داشت
تمام میدان‏ها را به تندیس‏اش می‏آراستم
اگر صدایی داشت، ترانه‏ها می‏ساختم.

تنهایی، من را به کوچه‏های خالی می‏برد
بچه‏ها آشفتگی کوچه‏ها را در دروازه‏های خالی شوت می‏کنند
کوچه‏های قلبم با سنگ‏های خالی فرش می‏شوند
کوچه‏های تو در تو به هیچ خیابانی نمی‏رسند
همه‏ی کوچه‏ها بن‏بست‏اند.

کاش بمبی در این کوچه‏ها منفجر می‏شد
یا تمام دیوارها سبز می‏شدند
و پلیس‏های بد با باتون‏هایشان می‏افتادند به جان دیوارها
کاش سرم گیج می‏رفت و می‏افتادم.

توپ بچه‏ها شوت می‏شود وسط خیابان
بچه‏ای می‏دود دنبال توپ
هیچ ماشین و موتوری نمی‏گذرد
بچه توپ را برمی‏دارد و برمی‏گردد
برگ سبزی از شاخه می‏افتد
لابلای سنگ‏فرش ریشه می‏کند
جوانه می‏زند.

از لابلای ماشین‏ها می‏گذرم
خیابان را رد می‏کنم
از تمام کارت‏های شناسایی‏ام کپی می‏گیرم
از لابلای ماشین‏ها برمی‏گردم
کپی‏ها را بین بچه‏ها تقسیم می‏کنم
توپشان را شوت می‏کنم
دروازه‏ی خالی را فتح می‏کنم
گل می‏زنم.

از جلوی خانه رد می‏شوم
دور می‏شوم
کنار جوی آب دراز می‏کشم
برگ سبزی از درخت می‏افتد
در دلم ریشه می‏کند
جوانه می‏زند
به زمین پرچ می‏شوم
بیدارم
دیگر هیچ وقت نمی‏خوابم.

شعرهای انقلابی می 68

2009-07-25T16:42:00.009+04:30

1
پاریس، هرگز
چون امشب سرخ نبوده.
در این سه روز
رویاها بر برانکاردها رفته‏اند
رویاهایی که مرا سرپا نگه می‏داشتند
و با انفجار نارنجک‏ها
نورافشان می‏شدند.

2
بابای خوبم
تو هرگز چیزی که من هستم نبوده‏ای
رنجم را بکاه!
گوشت، رواندازها...
در آتش می‏سوزم
شبیه آتش گرفتن سیگار.
باد
و گرسنگی،
مدام به من می‏گویند که آزادم.
آزادم از تو،
سرورم.

3
رفیق،
از من می‏پرسی که چرا سنگر می‌سازیم
به تو جواب می‏ﺩهم، رفیق:
مرگ چون قطاری از خیابان‏ها می‏گذرد
در هر تقاطع
هزارها سایه از مرگ ما را می‏پایند.
نامشان:
پول
اتم
سیاست
استثمار
بردگی
بی‏عدالتی.
نشانشان چماق است
نیرویی که ما را از هم می‏پاشد.
سنگر ما، فریاد اعتراض ماست
جنگ ما، نبرد روز است با شب
آزادی به کار نوشتن جهد ماست
بیا رفیق،
به سنگرهای ما ملحق شو
خورشید در دستان ما می‏درخشد.

شاعران: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

شکایت زمین

2009-07-07T20:14:00.004+04:30

فریادی در برف
تک صدایی
جای هزارها فریاد
هزار گلوی یخ زده
طوفان‏های عریان
میلیون‏ها هق‏هق انباشته در توده‏های یخ
استدعای زمین است که باری از دوشش برداریم

زمین شاکی‏ست

طوفان گذشته
آهن، آتش و لای به تمامی سوخته
بوی ماندگار خاکستر
شال مه بر فراز مزارع گندم
خوشه‏های سیاه،
بذرهای آذرین.

شعر از: ژولین دلمر
ترجمه‏ی: نفیسه نواب‏پور

عضو هیچ حزبی نیستم

2009-06-24T17:12:00.000+04:30

عضو هیچ حزبی نیستم.
بیست ساله‏ام.
دندان درد دارم.
سر درد دارم.
باتون خورده به سرم،
زیاد.
دیشب
دو یا سه روزنامه‏ی انگلیسی خواندم
اثر جوهرهای خشکیده‏ی دژخیمان بود
روی تن زیر بیست‏ساله‏ها.
روی پیپم
پرچم سرخ می‏زنم،
در راه پله
پرچم سیاه.
فلسفه‏ی مارکوس خوانده‏ام.
کوهن-بندیت شنیده‏ام،
حرف‏های دوگول،
حرف‏های حزبی‏ها،
حزب‏ها.
در تجمع روبروی سفارت فرانسه شرکت کردم
از پلیس کتک خوردم،
خوب نبود، شرارت‏بار بود.
کمدی کروکودیل‏ها
نمی‏خواست من از جا بجنبم
اسپانیا نروم، پرتقال نروم، یونان نروم.
من امروز ممنوع‏الورودم به فرانسه
به همه‏ی کشورها می‏روم
اما نه برای گند زدن.
خودم یک بمب بزرگ ساخته‏ام
که فتیله دارد و آتش زن
منتظرم که برگردم پاریس
تا در کاخ الیزه منفجرش کنم.

شاعر: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

سنگر

2009-06-21T23:22:00.002+04:30

آتشبار است
مغز استخوان‏هایم،
گلوبند زخم‏هایم،
رویاهای خون‏آلودم.

خود را به میانه‏ی میدان می‏اندازد
و سنگری از گوشت و استخوان خود می‏سازد.

شاعر: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

روزهای می 1968

2009-06-20T23:00:00.001+04:30

سلاحی ندارم، جز این قانونی که نمی‏خواهم به آن تن دهم،
که فراموش کرده خیابان خانه‏ی من است
سلاحی ندارم، جز زندگی‏ام که در هم کوفته شد
و مالامال از چهره‏ی قربانیان است
سلاحی ندارم جز چشم‏های اشکبارم،
در شب‏های سرد ماه می،
زیر فشار قوانین.
بین دیوارها سرگشته‏ام و دور خود می‏گردم،
شعارهای کهنه می‏گویند: زمین حق شماست
صدا لهیده‏ام می‏کند
حنجره‏ام به درد آغشته اما آتش‏بار است
زاده‏ی این تیرگی‏ام
از نهایت قلبم
آزادی را به فریاد می‏خوانم.

شاعر: ناشناس
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

دلیل بودن

2009-06-11T13:20:00.005+04:30

می‏بینم، می‏شنوم، می‏گویم
بخاطر کورها می‏بینم
بخاطر کرها می‏شنوم
بخاطر لال‏ها می‏گویم
دنیا تجسم می‌یابد
-کر، لال، کور-
جایی می‌جویم برای رفتن
جایی برای ماندن.

شعر از: کلود سورنه
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور

درمورد ییلماز گونی

2009-06-04T17:13:00.008+04:30

ییلماز گونی نخستین نامی است که همیشه هنگام صحبت از سینمای ترک و کرد مطرح می‏شود. سرنوشت درخشان این پسر ساده‌ی روستایی کرد مهاجر با تاریخ سینمای کشورش آمیخته است. علاقه‌ی او به سینما به دوران نوجوانی‏اش برمی‏گردد که سینمای سیارش را به میان چادرنشین‌ها می‏برد. به این ترتیب او توانایی تصاویر و سلیقه‌ی عمومی مردم را کشف کرد. ییلماز گونی با چهره‌ای آفتاب سوخته و منشی والا بخاطر قدرت بازی و شناخت علایق مردم، خیلی زود با لقب «شاه زشت» در سینمای ترک مشهور شد. او دهه‌ی ۱۹۶۰ را به تهیه‌ی فیلم‌های مستندی از تحولات اجتماعی ترکیه گذراند. با «سئیت هان» در سال ۱۹۶۸ که داستان عشقی ناگوار یک کرد است و «گرگ‌های گرسنه» در سال ۱۹۶۹، تحولی را در سینمای ترک ایجاد می‏کند. فیلم «امید» در سال ۱۹۷۰ او را با استعدادهایش به سینماگران اروپایی شناساند. فیلم‌های او را آثاری نئورئالیسم می‏ﺩانند که جهان روستایی با گروه‌های کوچک مردمی وابسته به شغل‌های ناپایدار و محکوم نظام سرمایه‌داری، درهم‌شکسته و خشن را برای اولین بار بر پرده‌های سینمای کردستان بردند. موفقیت‏های اجتماعی فیلم‌های ییلماز گونی و حمایت کردها و دانشجویان از او چنان دولت را نگران کرد که پس از کودتای نظامی ۱۹۷۰ او را به اتهام تبلیغ کمونیسم و سپاراتیسم به دوازده سال زندان محکوم کردند. او در زندان نیز به نوشتن فیلم‌نامه و به روی صحنه بردنشان با کمک دستیاران خارج از زندان‏اش ادامه داد. «رمه» و «یول» شاهکارهای پس از زندان وی هستند که نگاهی شکسپیری بر ظلم نظام سیاسی، کهنه گرایی احتماعی و وضعیت زنان جامعه‏ی کرد و ترک دارند. او در سال ۱۹۸۰ به خاطر نوشته‌ها و فیلم‌هایش به بیش از صدسال زندان و ممنوعیت ادامه‏ی کار هنری محکوم شد، اما پس از چندین‌بار تلاش در پاییز ۱۹۸۱ از راه دریا به فرانسه فرار کرد و همانجا پناهنده شد. در بهار ۱۹۸۲ فیلم «یول» نخل طلایی جشنواره‏ی فیلم کن را با فیلمی از «کوستا گاوراس» شریک ‌شد.

مجله‏ی «میدل ایست» مصاحبه‏ی زیر را در ژانویه‌ی ۱۹۸۳ چاپ کرده است که در خلال آن می‌توان بیشتر به زندگی و طرز فکر این سینماگر بزرگ پی برد.

«سوال: فیلم‌های گذشته‌تان را چطور ارزیابی می‌کنید؟
ییلماز گونی: هم‌چون تمام کارگردان‌های ترک و کرد در مسیرم با ظلم‌های طبیعی نظام حاکم روبرو شده‌ام. در طول تمام دوره‌ی زندگی سینمایی‌ام بارها روش‌های متفاوت برای بیان اندیشه‌هایم را امتحان کرده‌ام و باید با صداقت اعتراف کنم که تا امروز هیچ کدام از آثارم آنچه را که خواسته‌ام، به طور کامل بیان نکرده‌اند؛ نه در شکل و نه در محتوا. تمام این آثار راه‌ حل‌هایی هستند برای رسیدن به صلح. «رمه» در واقع داستان مردم کرد است اما من نتوانستم از زبان کردی در این فیلم استفاده کنم. اگر از زبان کردی استفاده کرده بودم همه‌ی همکارانم به زندان می‌افتادند. فیلم «یول» را موفق نشدم به کردی صحیح دوبله کنم و درعوض سعی کردم این نقص را با موزیک اصلاح کنم.

سوال: از آنجا که شخصیت‌های اصلی فیلم‌های شما کرد هستند و فضای اصلی آن‌ها کردستان است، چطور می‌توانید این فیلم‌ها را خارج از کشورتان بسازید؟
ییلماز گونی: اینجا ما با مشکل دیگری روبرو هستیم و آن اینکه در عمل فقط یک هنرپیشه‌ی حرفه‌ای داریم: «تونسل کورتیز» که نقش پدر در فیلم «رمه» را بازی می‌کند. بقیه همه غیرحرفه‌ای‌هایی هستند که هرگز در فیلمی بازی نکرده‌اند. آوردن هنرپیشه‌های حرفه‌ای از ترکیه غیرممکن است… و آنهایی که در اروپا هستند جرات نمی‌کنند در فیلم‌های من بازی کنند. آنها حتی قبول نمی‌کنند که با من حرف بزنند.

سوال: چطور ممکن است بازیگران ترک نخواهند برای کارگردانی که «نخل طلایی» برده بازی کنند؟
ییلماز گونی: آن‌هایی که در دوره‌های صلح سرودهای انقلابی می‌خوانند، در زمان‌های بحرانی ترجیح می‌دهند خودشان را مخفی کنند. بگذریم. من یک فیلم‌ساز ترکیه‌ای هستم اما یک همکار حرفه‌ای ندارم.

سوال: شما به مشکلات فنی که در فیلمبرداری خارج از کشورتان با آن‌ها روبرو شده‌اید اشاره کردید، اما مشکل اصلی اینجاست که وقتی ارتباط شما با ترکیه قطع است، چطور خلق می‌کنید؟
ییلماز گونی:‌ موضوع فیلم بعدی من زندان است. آنجا من ظلمت و اندوه را تصویر خواهم کرد. این چیزها احتیاجی به چشم‌انداز ندارند.

سوال: چرا زندان؟
ییلماز گونی: به دو دلیل. اول اینکه این بهترین موضوعی‏ست که به موقعیت فعلی ترکیه مربوط است و دوم اینکه من دوباره حاضر به فیلمبرداری در فضاهای اروپایی نیستم.

سوال: در واقع شما یک سینماگر ترک هستید که بیشتر از هر چیز آدم‌ها و طبیعت کشورش را توصیف می‌کند. اما فیلم‌های شما را هموطنانتان نمی‌بینند و حالا شما بخاطر تبعید از این مردم و این طبیعت دور افتاده‌اید. این مشکل را چطور حل می‌کنید؟
ییلماز گونی: ما قطعن راه نشان دادن این فیلم‌ها را به مردم خودمان پیدا خواهیم کرد. اما نمی‌دانم به شما بگویم چطور. بعد از این فیلم درمورد زندان دیگر قرار نیست فیلمی در فضای مصنوعی درمورد کردستان بسازم.

سوال: چه وقت فهمیدید که کرد هستید؟
ییلماز گونی: درواقع من یک کرد واقعی‌ام. مادرم کرد و پدرم یک کرد زازا بود. دوران کودکی‌ام، تا پانزده سالگی در خانه کردی حرف می‌زدیم. بعد من از خانواده جدا شدم. خانواده‌ای که بسیار به شناختم از خودم آسیب رساند. در تمام این مدت در گوشم می‌خواندند که کردستان و زبان کردی دیگر وجود ندارد. من اما حرف زدن‌ها و آوازخواندن‌های کردی را می‌شنیدم. می‌دیدم که کردها در موقعیت بسیار دشواری هستند. اصلیت پدرم از «سیورک» است که من تا شانزده سالگی آنجا را ندیده بودم. همانجا توانستم به رنج‌های یک خانواده‌ی بی‌ریشه پی ببرم. پدر و مادرم مدام می‌گفتند که «شماها از ریشه‌هایتان بریده‏اید»… و در ۳۴ سالگی توانستم سرزمین مادرم، «"مووچ» را ببینم. او اهل قبیله‌ی «جیبران» است که اساس داستان «رمه» سرگذشت این قبیله‌ی چادرنشین است.

سوال: کردستان در فیلم بعدی شما چه جایگاهی خواهد داشت؟
ییلماز گونی: موقعیت کرد یک موقعیت بسیار مشکل است؛ نه فقط در ترکیه، حتی در عراق و ایران. یک روز می‌خواهم فیلمی بسازم در ارتباط با داستان تلاش یک فرد برای متولد یا دوباره متولد شدن. فاصله‌ی مردم کرد از یکدیگر باید از چشم‌اندازهای مختلف مطرح شود. مطرح کردن این مشکل به صورت کاملاً بی‌طرف بسیار مشکل است. چنین داستانی نیز فقط سرشار از پیروزی‌ها نیست، بلکه شکست‌ها، اشتباه‌ها و فریب‌ها را نیز نشان خواهد داد.

سوال: شما به خاطر کارتان در فرانسه اقامت می‌کنید؟
ییلماز گونی: من با یک مجوز خاص، فقط برای فیلمبرداری این فیلم در فرانسه مانده‌ام. به من اجازه‌ی اقامت در زمان تهیه‌ی فیلم داده‌اند. بعد از این را نمی دانم. حالا نمی‌خواهم از آینده صحبت کنم.»

ییلماز گونی سرانجام در سپتامبر ۱۹۸۴ در پاریس، در سن ۴۷ سالگی، در اوج شهرت و به دلیل بیماری کهنه‌ای یادگار از زمان زندان مرد. یک روزنامه‌ی ترک خبر فقدان وی را چنین اعلام کرد: فیلم تمام شد!

من و انتخابات

2009-06-01T14:02:00.004+04:30

هنوز میان رای دادن و رای ندادن و خاصه به کی رای دادن گیرم. خب هنوز وقت هست برای تحقیق. گیرودارهای خودم را با خودم می‏نویسم.

رای دادن: یک وقتی بحث می‏کردم بر سر اینکه باید رای بدهیم و فرقی نمی‏کند به کی. مهم این است که بار پیش با ناامیدی پیش خودمان تکرار کردیم «دیگی که واسه ما نجوشه، کله‏ی سگ بجوشه» بعد، چهار سال خفت کشیدیم. کسی می‏گفت احمدی‏نژاد هیچ هم بد به من نکرد، تازه حقوق بازنشستگی پدرم بیشتر هم شد. با هرکسی نمی‏شود بحث کرد. من را از جنس آدمیزاد نمی‏دانند وقتی می‏گویم آبرویم می‏رود وقتی رییس جمهور مملکتم یکهو تصمیم می‏گیرد تغییر ساعت رسمی نداشته باشیم. وقتی کسی از من می‏پرسد چرا و من هیچ جواب درستی برایش پیدا نمی‏کنم، واقعن آبرویم می‏رود. فکر می‏کنم که خب، بالاخره هرچقدر هم که نظام انتخاباتی فاسد باشد، برای جابجا کردن ارقام حد وجود دارد. مردم می‏توانند خیلی بالاتر از حد بروند. من به قدرت مردم اعتقاد دارم.

رای ندادن: یک وقتی با خودم فکر می‏کنم اصلن چرا باید رای بدهم به نامزدهایی که هیچ کدام را نمی‏شناسم و تازه هرچقدر بشناسم موافقشان نمی‏شوم. با خودم فکر می‏کنم کدام یک می‏توانند برای من فضایی بسازند که بتوانم تابستان را بدون مانتو و روسری در شهر بگردم که گرما نخورم؟ فکر می‏کنم اگر قرار باشد حجاب اسلامی داشته باشم که چه فرقی می‏کند کمی سخت‏تر یا کمی ساده‏تر. قرار اگر به پوشیدن مانتو باشد که چه فرقی می‏کند قدش ده سانت بلندتر باشد یا کوتاه‏تر؟ این را نمونه می‏گویم کنار باقی مسایل بی‏شماری که هست. بخصوص که زن هستم و مشکلاتی کاملن متفاوت با مردان دارم.

تبلیغات: همیشه تبلیغات اثر منفی بر من می‏گذارد. بخصوص تبلیغاتی که بتواند با وعده و حرف عده‏ی زیادی را همراه خود کند. حرف‏های زیبا من را به زیبا بودن زندگی مجاب نمی‏کنند. بخصوص حرف‏هایی که عملی نیستند یا دروغ و فریب در خود دارند بیشتر از اینکه جذبم کنند، دورم می‏کنند. بعلاوه از اعمال خشونت بیزارم. چطور می‏توانم خودم را همپای گروهی بدانم که بخاطر حمایت از نامزد مورد احترامشان به دیگران هجوم می‏آورند؟ یک وقتی تصویر هجوم مردم را همراه شخص محبوبشان از تلویزیون می‏دیدیم که چطور همه داشتند بین جمعیت له می‏شدند. کسی می‏گفت با این آدمی که حمایتش می‏کنند اینطور رفتار می‏کنند، وای بحال رقبا و مخالفین. گذشته از این پیش می‏آید که تبلیغات را به زور در حلق آدم فرو می‏کنند یا در حد افراطی به طرفداری از کسی تظاهر می‏کنن. مثلن روی تابلوهای تبلیغاتی ببینید که چطور به گروه رقیب بد می‏گویند. کسی که راضی به حمایت چنین حامیانی باشد چطور می‏تواند در نظرم محترم بماند؟

همرنگ جماعت: گاه دچار این توهم می‏شوم که مردم را متحد دوست دارم. با خودم فکر می‏کنم که شاید خلق حماسه خشنودم می‏کند. یک وقتی فکر می‏کردم که مبادا اگر با شور و هیجانی که در دفاع از موسوی می‏جوشد همراه نشوم، خیانت به جمع کرده باشم. اما خوشبختانه اعتقاد به اندیشه‏ی مستقل راه توهم را می‏بندد. کی گفته که بهتر است همه هم‏رای باشند؟ چشم بستن روی واقعیت‏ها قطعن خیانتی سنگین‏تر است از توجه به اختلاف‏ها. می‏بینم در تقابل اندیشه‏ها چطور می‏شود تکه‏های تاریک را کشف کرد. آدم وقتی نظرهای مخالف را بشنود یا به اشتباهش پی می‏برد و یا در عزمش راسخ‏تر می‏شود. نباید ساز مخالف زد، گوسفند بودن هم اما چندان دلچسب نیست.

قطعن این نوشته‌ها کامل نیستند، اما دلمشغولی این روزهای من‌اند.

فیس‏بوک

2009-05-25T11:59:00.000+04:30

ذوق زده‏ی پیدا کردن یه دوست توی فیس‏بوک بودیم که یکهو دسترسی با سایت غیر مجاز شد. اینو دیگه چرا فیلتر کردن؟ فکر کردم تا حالا هم به نظرم عجیب بود که چطور هنوز فیس‏بوک فیلتر نشده. بالاخره شد. فکر کردم خب اینم بالاخره ازمون گرفتن. به فکر اونایی افتادم که توی خونه هزار جور برای استفاده از میسنجر و اینجور چیزا فیلتر می‏شن. فکر کردم اگه توی خونه هم کسی برای آدم فیلتر نسازه، اینجوری جلوی آدمو می‏گیرن.
از فیلتر شکن استفاده نمی‏کنم. آخه من که کار خاصی ندارم. صبح اول وقت میام ایمیل‏ها رو با اوت‏لوک چک می‏کنم، صفحه‏‏ها رو با گوگل‏ریدر دنبال می‏کنم، پیغام‏ها رو توی فیس‏بوک دنبال می‏کنم و تموم. فوقش چیزی بخوام سرچ کنم هم اونقدر صفحه باز می‏شه که بسته بودن چندتاشون لطمه‏ای به کارم نزنه. دانشمندم فیلترشکنی که برای دانلود مقاله‏ها ازش استفاده می‏کنه رو امتحان کرد که جواب نمی‏داد. بعضی ژورنال‏های علمی هم آخه مجاز به حساب نمیان.
صبح روز بعد با پیغامی که چندتا لینک ورود به فیس‏بوک برام داشت به وجد اومدم. لینک‏ها خوب کار نمی‏کردن ولی تا عصر نکشید که همه چی حل شد. دیشب تا حدود سه صبح بیدار بودیم و فیلترشکن‏های مختلف رو امتحان می‏کردیم. یه چیز ساده و خوب نگه داشتم که استفاده کنم تا وقتی براش مشکلی پیش نیومده.
متاسفم بخاطر اینکه یکی دو روز سرگرم چنین ماجرایی شدیم. بخاطر انتخابات یا بخاطر هرچیز دیگه، همیشه وقت و انرژی مردم به بازی گرفته می‏شه. این چه جور مدیریته که ضرر به دیگران می‏زنه؟ عوض اینکه چیزی بهتر بشه، با سنگ زدن به مردم، با پا گذاشتن روی حقوق مردم، کشمکش‏ها رو پیش می‏برن.
دانشمندم با حالت بچه‏ای که شیطنت کرده باشه بهم گفت که با فیلترشکن‏های جدید چطور اعتبار دسترسی به ژورنال‏هاش رو چک کرده که شاید بتونه فرصت بیشتری برای دانلود مقاله‏هایی که بخواد به دست بیاره و البته نتیجه‏ی خوبی نگرفته. فکر کردم فیس‏بوک رو روی این آدم می‏بندند؟ فیلترها رو برای این آدم می‏ذارن؟ برفرض هم که کسی بخواد خودش رو از طریق اینترنت به باد بده، مگه ممکنه همه رو به بهشتی فرستاد که برای اثبات وجودش به فرضیه‏ها تکیه می‏کنیم؟

روایت

2009-05-13T23:00:00.000+04:30

چهارزانو نشسته بود کف حوض و میله‏ی فواره را بغل زده بود. نور ماه اطراف تنش می‏لغزید. آب زیر سینه‏اش آرام موج می‏خورد. زن پوزخندی زد و از نیم‏پله پایین رفت. یک پا را گذاشت لبه‏ی حوض و به شیر آب تکیه زد. گفت: «یه وقتی من عاشق یه مردی شدم که زن داشت. نفهمیدم چطور اتفاق افتاد، ولی عاشق بودم. بعد یه مدتی زنشو ول کرد، رفت یه زن دیگه گرفت. منم موندم علاف. حالا تو هم عاشق این دختره شدی که چی بشه؟ توقع داری فرار کنه باهات؟ اگه طلاق بگیره بره زن یکی دیگه بشه چی؟»
چیزی نگفت. حتی نگاه نکرد. زن قدم به آب گذاشت. نور ماه سرگردان شد. زیر بغلش را گرفت و در حالی که بلندش می‏کرد گفت: «بلند شو. آدم حق داره عاشق بشه، ولی احمق که نباید بشه. اینجا نشستی سرما می‏خوری میفتی، سه روز منو علاف می‏کنی. پاشو خیالم راحت بشه می‏خوام بخوابم».
سطح آب با تنش بلند شد و پایین ریخت. نور ماه تکه تکه شد و کوبیده شد به دیواره‏ها. آب با تن هردو کشیده شد و ریخت کف حیاط. زن گفت: «اینطوری نیا تو. لباساتو همین جا دربیار بنداز رو بند، می‏رم برات لباس میارم». رفت و لباس ﺁورد. با شورت ایستاده بود جلوی در و نگاه می‏کرد. می‏لرزید. زن گفت: «خواستی می‏تونی بیای تو تخت من بخوابی».
با تن یخ زده زیر پتو خزید. زن بهش جا داد و بغلش کرد. بین سینه و بازوهای زن مخفی شد. زن سرش را بوسید و نوازشش کرد. جسم خودش را به یاد آورد بین حجم بازوهای پدرش. به پژواک گفت: «عاشقی چیز خوبیه، ولی آدم نباید که به خودش آسیب بزنه. آدم عاشق همه چیزش مقدسه، حتی تنش».
بی‏قراری مثل بی‏قراری پرنده‏ای بود که از ترس اسارت بین دست‏ها بی‏حرکت شده باشد. پلک‏ها روی هم بند نمی‏شدند. نور ماه افتاده بود روی آب حوض و آرام می‏لغزید.

اغتشاش

2009-05-07T23:54:00.003+04:30

کن، فیکون،
پیدایشی بیدادگرانه،
نیستی، دکان قدیمی، نشانت را برافراز.

و تو گیتی خوش منظر
بس کهن، بس تازه،
آی دنیای ناشناخته،
در شکن‏های خونم، در چین دست‏هایم
بر آرامش لب‏هایم
جای خواهی گرفت،
نمودهایت را با زایش خواهم آلایید،
به شایستگی کاوشت خواهم کرد،
بخاطر خودت دوستت خواهم داشت.

هیچ نخواهم بود، کل خواهم بود
ساقه‏ی علفی، گذرایی، هوایی،
ابط‏الجوزا، صدایی –

نه، هیچ،
تهیا، و نگاه.

شعر از: ژرژ ریبمون-دیساین
ترجمه‏ی: نفیسه نواب‏پور

درباره‌ی پابلو پیکاسو (۱۸۸۱ – ۱۹۷۳)

2009-04-29T15:57:00.008+04:30

پابلو پیکاسو نقاش، مجسمه‌ساز، طراح، حکاک و سرامیک‌کار اسپانیایی، ‌مشهورترین هنرمند قرن بیستم و از هنرمندان بسیار فعال زمان خویش است که هرکسی در دنیا، بی‌اینکه واقعن او را بشناسد، دست‌کم یک‌بار در زندگی‌اش نام او را شنیده یا بر زبان آورده. پیکاسو در ۲۵ اکتبر۱۸۸۱در مالاگا، یکی از بنادر جنوب اسپانیا متولد ‌شد. پدرس استاد طراحی و معلم نقاشی مدرسه‌ی هنرهای زیبای بارسلون بود که پابلو در ۱۸۹۶ برای تحصیل به آنجا رفت. اولین اثر پیکاسو تابلوی بزرگ آکادمیک «علم و احسان» بود در سال ۱۸۹۷. او اوایل از نام خانوادگی پدرش «روییز بلاسکو» و بعدها از سال ۱۹۰۱، از نام خانوادگی مادرش «پیکاسو» برای امضای آثارش استفاده کرد.
او در این سال بهترین دوستش «کارلوس گاساگماس» را از دست داد و دوره‌ای غم‌انگیز در زندگی را آغاز کرد که به دلیل تسلط رنگ آبی بر کارهایش «دوره‌ی آبی» نام گرفته. در این دوره،او بیشتر از تم فقر و مرگ در کارهایش استفاده می‏کند و کورها، گداها، الکلی‌ها و روسپی‌ها را با بدن‌های کمی کشیده‌تر در تابلوهایش نشان می‌دهد.
پیکاسو از سال ۱۹۰۴ به پاریس رفت و کمی بعد با اولین همسرش «فرناند اولیویه» آشنا ‌شد. این زن اولین کسی‏ست که به عنوان یک دوست بسیار صمیمی بر روش کار نقاش اثر گذاشت و او را به یک دوره‌ی شاد کشاند. این دوره به دلیل تسلط رنگ‌های صورتی و قرمز بر تابلوها «دوره‌ی صورتی» خوانده می‌شود. پیکاسو در بیشتر آثار این دوره مثل «خانواده‌ی آکروبات‌ها» (۱۹۰۵) از دلقک‌ها و سیرک‌ها الهام می‌گیرد و به رنگ‌ها بیشتر از طرح‌ها اهمیت می‌دهد.
پیکاسو از سال 1906 دست از نقاشی واقع‌گرا (رئالیستی) که چهره‌ی ظاهری اشیا را نشان می‌دهد، کشید و تحت تاثیر هنرهای یونانی و آفریقایی چهره‌هایی نقاب‏دار نقاشی کرد. در این نقاشی‌ها، اشیا برای اینکه خود را از نقاط دید چندگانه به نمایش بگذارند خرد می‌شوند و در مسیرهای مختلف گسترش می‌یابند. به این شیوه‌ی نقاشی «کوبیسم» می‌گویند. این عنوان از کلمه‌ی «کوب» به معنی مکعب و به دلیل نشان دادن دو بعد یک شیء بر صفحه‌ی نقاشی گرفته شده است. بعنوان مثال در این سبک می‌توان یک نیم‌رخ را بر تمام‌رخ مشاهده کرد. تخته‌رنگ یک نقاش سبک کوبیسم معمولا به رنگ‌های اخرایی و خاکستری محدود می‌شود. در این سبک، سایه روشن‌های سنتی جای خود را به نقاشی‌های تک‌رنگی می‌دهند که عمق در آن‌ها با تیرگی و روشنی رنگ نشان داده می‌شود. تابلوی «دختران آوینیون» از مشهورترین آثار این سبک است که در سال ۱۹۰۷ نقاشی شده و آغازگر هنر مدرن است. در آن زمان این اثر زیانی برای هنر فرانسه دانسته شد و به همین دلیل تا سال 1۹۳۷ رو به دیواری در اعماق یک آتلیه ‌ماند، اما بعدها دنیای هنر را منقلب کرد.
از سال ۱۹۱۲، پیکاسو شروع به تقلید از کارهای «ژرژ براک» کرد که با چسباندن نشانه‌های مجازی هم‌چون کاغذهای چاپی یا نت‌های موسیقی بر روی بوم، خوانش تابلوهای نقاشی را ساده‌تر می‌کرد. اما او بعدها غرق در خلاقیت‌های خود، هرچه که به دست‌ش می‏رسید، هرچند غیر عادی، در آثارش وارد می‌کرد. تابلوی «طبیعت بی جان بر صندلی حصیری» در این سال اولین کاری‌ست که در نوع خود نقش موثری در تحول سبک کوبیسم داشت.
پیکاسو در سال 1916 در کنار «ژان کوکتو»، سینماگر مشهور، شیفته‌ی باله‌های روسی شد و برای اجرای دکورهای باله به یک شیوه‌ی کاملاً کلاسیک در نقاشی برگشت. او در ۱۹۱۸ با «اولگا کوکلووا»، بالرین روسی، ازدواج کرد و از او صاحب پسری به نام «پل» شد که تصاویر بسیاری از آن دو کشیده است.
پیکاسو از سال ۱۹۲۵ با شهامت بیشتری به نقاشی بدن‌های عریان پردخت و در این میان زن‌های بسیاری بر زندگی‌اش تاثیر گذاشتند. از جمله او در ۱۹۳۲ با «ماری-ترز والتر» آشنا شد که در ۱۹۳۵ دخترشان «مایا» را به دنیا آورد. در این سال‌ها اثر شاعرهای فراواقع‌گرا (سوررئالیست‌) بر کارهای پیکاسو غیرقابل انکار است. او نقاشی را رها کرد و با همکاری دوست اسپانیانیایی‌اش «ژولیو گونزالس» به مجسمه‌سازی پرداخت. اما کمی بعد، با الهام از «ماری-ترز» و «دورا مار» که هردو را بسیار دوست می‌داشت و از آن‌ها بعنوان مدل استفاده می‌کرد، دوباره به نقاشی روی آورد.

در سال 1936 اسپانیا دچار جنگ داخلی شد که بخاطر علاقه‏ی بسیار زیاد پیکاسو بر وطن‏اش، این جنگ اثر چشمگیری بر کارهای او گذاشت. به درخواست دولت اسپانیا در سال ۱۹۳۷ تابلوی بسیار معروف «گرنیکا» برای این جنگ خلق شد. پیکاسو در این تابلوی سیاه و سفید، ظلم‌ها و ترس‌ها را در بمباران شهر «گرنیکا» به تصویر کشیده است.
با شروع جنگ جهانی دوم رنگ‌ها در تابلوهای پیکاسو بسیار تیره ‌شدند و او نیز بیشتر به مجسمه‌سازی روی آورد. کارهای او در این دوره حدود ششصد مجسمه ارزیابی می‌شود که تحت تاثیر سبک کوبیسم هستند. او کارش را با ساخت چهره‌های زنانه از سفال و برنز آغاز کرد و بعدها از هر چیزی برای چسباندن، بریدن یا تغییر شکل دادن، به قصد تبدیل به یک اثر هنری استفاده کرد. بعنوان نمونه در مجسمه‌ی معروف «سر گاو نر» در ۱۹۴۲ از زین و فرمان دوچرخه استفاده شده و در اثر «دخترک در حال پریدن از طناب» در ۱۹۵۰ از زنبیل و قالب کیک استفاده شده است.
پیکاسو از سال ۱۹۴۹ همراه با همسر جدیدش «فرانسواز گیلو» به «والوری» در جنوب فرانسه رفت و از او صاحب دو فرزند به به نام‌های «کلود» و «پالوما» شد. او در آنجا بیشتر از چهارهزار قطعه مجسمه از خاک‌رس و سرامیک با الهام از هنرهای آفریقایی و یونانی ساخت. پیکاسو در سال ۱۹۳۵ از فرانسواز جدا شد و در همین ایام به‌خاطر شعرهایی که می‌نوشت با «پل الوار»، شاعر معروف فرانسوی آشنا ‌شد. در سال ۱۹۵۵ با «ژاکلین روک» به ویلای
مجللی در شهر «کن» رفت و در سالروز تولد نود سالگی‌اش با او ازدواج کرد. دو سال بعد، در سال ۱۹۷۳، پابلو پیکاسو در سن ۹۲ سالگی در شهر «موژن» از دنیا رفت.

(از آقای صادقی عزیز بخاطر تصویرها ممنونم)

شعر

2009-04-22T20:16:00.000+04:30

شعر تلاشی‏ست برای بازنمایی یا بازنشانی هر آنچه که با کمک پایه‏های زبان محاوره تلاشی مبهم دارد در بیان فریادها، اشک‏ها، نوازش‏ها، بوسه‏ها، حسرت‏ها و هر چیز دیگری. شعر همچنین تلاشی‏ست برای بیان نیروی حیات مرده در اشیاء یا نهایتی که برایشان تصور می‏شود.
با اینحال این اشیاء قابل تعریف نیستند. آنها دارای طبیعتی هستند با نیرویی که خودشان را صرف بیان چیستی خود می‏کنند.
پندارها باید درمیان خطوط شعر مخفی باشند؛ مثل خاصیت غذایی در میوه‏ها. میوه غذاست، اما لذیذ. ما فقط لذتش را حس می‏کنیم، درست همان وقتی که ماده‏ی غذایی‏اش را می‏گیریم. این غذای حس نشدنی را افسونی مخفی می‏کند که در اوست.
شعر چیزی نیست جز ادبیات کوچک شده در حد اصلی‏ترین کنش‏ها؛ مثل گرفتن خاصیت درمانی از ماده‏ی دارویی. شعر را از تمام اوهام و خدایان دروغین پرداخته‏ایم؛ از تمام ابهامات ممکن بین زبان «حقیقت» و زبان «خلقت» پیراسته‏ایم. و نقش خالق انتخاب چکیده‏ی زبان از منشاء اصلی و حقیقی‏ست که به بهترین وجه ممکن با انتخاب نام یا تردی محتوا اثبات می‏شود.
عنوان یک شعر به همان اندازه‏ی نام برای انسان غریب و با اهمیت است.
بعضی، حتی شاعران و حتی شاعران خوب، شعر را اشتغال به تجملات می‏بینند. اشتغالی که می‏تواند باشد یا نباشد؛ گل بدهد یا بپژمرد. می‏توان عطر دهنده‏ها و مست‏کننده‏ها را از شعر حذف کرد. دیگران آن را تجلی ویژگی یا کنشی بسیار اساسی می‏بینند که عمیقن به موقعیتی محصور بین شناخت، زمان، ابهام‏ها، منابع مخفی، حافظه، رویا و دیگر چیزها کشیده می‏شود.
جاذبه‏ی نثرها خارج از آنهاست و در بکار گیری متن زاده می‏شود، حال آنکه جذابیت یک شعر نه آن را ترک می‏کند و نه می‏تواند جدا از آن باشد.
شعر یک اثر است. در زمانه‏ای که زبان ساده می‏شود، فرم‏ها تغییر می‏کنند، حرمت‏ها از بین می‏روند و همه چیز تخصصی می‏شود، شعر هنوز باقی‏ست. یعنی ما امروز چیزی به گونه‏ی شعر خلق نمی‏کنیم، هرچند که قواعد تمام گونه‏های شعری را نیز رعایت نمی‏کنیم.
شاعر کسی‏ست که نظمی قابل فهم و قابل تصور را در بیانی می‏جوید که پاره‏ای از حادثه‏ی زیبای زبان باشد: کلمه‏ای، هماهنگی لغاتی، قواعدی نحوی -یک ورودی- که بر حسب اتفاق به او برخوردند، بیدارش کردند و ثبت شدند، بخاطر ذات شاعرانه‏اش.
غزل‏گونه، ظهور یک بانگ است. غزل‏گونه، گونه‏ای از شعر است که صدا را به کنش وامی‏دارد. صدا بطور مستقیم یا غیرمستقیم از چیزی می‏آید که ما آن را می‏بینیم یا مثل وقتی که هست، آن را حس می‏کنیم.
گاه پیش می‏آید که روح تمنای شعری دارد یا ادامه‏ی شعر را از سرچشمه‏ای یا از الوهیت پنهانی طلب می‏کند. گوش اما تمنای صدا دارد. گاه روح کلمه‏ای می‏خواهد که صدایش خوشایند گوش نیست.
از دیرباز، صدای انسانی پایه و شرط ادبیات بود. حضور صدا ادبیات نخستین را از جایی که کلاسیک شکل می‏گیرد، روشن می‏کند. بدن انسان به تمامی در برابر صدا حاضر است و شرط تعادل اندیشه را تحمل می‏کند... اما روزی رسید که ما خواندن را از طریق چشم‏ها یاد گرفتیم؛ بدون هجی کردن، بدون شنیدن، و ادبیات اینگونه به تمامی تاراج شد.
سیر تحولی وجود دارد از مهارت سخن گفتن تا سرسری خواندن، -از آهنگین و روان تا دیدن و گذشتن- از آنچه که شنونده‏ای تحمل می‏کند و می‏خواهد، تا آنچه که چشمی سریع، آزمند و آزاد روی صفحه‏ای تحمل می‏کند و برمی‏گیرد.

مطلب از: پل والری
ترجمه‌ی: نفیسه نواب‌پور